20 Ekim’de İngiltere’nin başkenti Londra’da olağanüstü bir gün daha yaşandı. Dün sabah Başbakan Liz Truss’a görevi bırakma çağrısı yapan milletvekillerinin sayısı iki katına çıkınca, Truss kabinesinin üzerindeki kontrolünü kaybetti ve istifa etmek zorunda kaldı.
Kaynak: Picture by Andrew Parsons / No 10 Downing Street
Truss’ı istifaya götüren ilk kıvılcım maliye bakanı Kwasi Kwarteng’in 23 Eylül’de mini bütçesiyle finansal piyasaları sarsmasıyla başladı. Kwarteng geçen hafta görevden alınmış olsa da tepkiler durulmadı. Bu arada sterlinde ciddi düşüşler yaşandı, mortgage faizleri yükseldi, ekonomiye güven büyük ölçüde sarsıldı. Truss mini bütçesinden de geri atarak iyice köşeye sıkıştı.
O zamandan beri başlayan huzursuzluk, iktidar partisi içinde genel bir öfkeye dönüştü. YouGov’ın 14-16 Ekim tarihleri arasında 1724 İngiliz ile yaptığı ankete göre, Liz Truss’un başbakan olarak beğenilmeme oranı %70’i geçmişti. Üstelik son çalkantılı olaylardan önce durum bu şekildeydi.
In full: Prime Minister @TrussLiz’s resignation statement. pic.twitter.com/UXTWBRyfLr
— UK Prime Minister (@10DowningStreet) October 20, 2022
Dün öğleden hemen önce, Muhafazakar Parti’nin karar organı 1922 Komitesi’nin başkanı Sir Graham Brady, Truss’un isteği üzerine Downing Street’e gitti. Brady, yardımcısı Therese Coffey ve Muhafazakar Parti başkanı Jake Berry ile toplantıya katıldı.
Bu görüşmeden sonra Başbakan Truss, Başbakanlığın dışında kurulan kürsünün arkasına geçti ve istifa etti. Böylelikle İngiltere’de yeni bir başbakan yarışı başlamış oldu. Truss, halefi açıklanana kadar görevde kalacağını söyledi.
Liz Truss sadece 45 gün görevde kalarak İngiltere tarihinde en kısa süre başbakanlık yapan ismi olarak tarihe geçti. Truss’ın seçim kampanyası başbakanlık süresinden daha uzun sürmüştü. İkinci en kısa süre görev yapan Başbakan, 119 gün görev yapan ve 1827’de görev başındayken ölen George Canning’dir.
Muhalefetten Genel seçim çağrıları
Truss’ın istifası sonrası İşçi Partisi Lideri Sir Keir Starmer, Liberal Demokrat lider Sir Ed Davey, İskoçya özerk yönetiminin başbakanı Nicola Sturgeon ve Galler Başbakanı Mark Drakeford genel seçim talebinde bulundular. Ancak bu aşamada erken genel seçim olası görünmüyor.
https://twitter.com/Keir_Starmer
İşçi Partisi Lideri Sir Keir Starmer “Muhafazakarların 12 yıllık başarısızlığından sonra, İngiliz halkı bu dönen kaos kapısından çok daha iyisini hak ediyor”
İşçi lideri Keir Starmer, ülkenin “yeni bir başlangıca” ihtiyacı olduğunu söyledi ve genel seçim çağrısını yineledi.
Boris Johnson geri gelebilir mi?
Muhafazakar Parti’nin lideri ve başbakan olarak Liz Truss’un yerini almak için yarış tekrar başladı ve Eski Başbakan Boris Johnson, Rishi Sunak ve Penny Mordaunt’un ön plana çıkacağına dair erken belirtiler var.
Rishi Sunak
Truss’ın istifasıyla yeni başbakan kim olabilir sorusu en çok sorulan soruların başında geliyor. Yaz başında büyük bir gürültüyle istifa eden Boris Johnson’ın destekçileri, geri dönüş yapması için onu zorluyor. Johnson’ın dışında geçen ay Truss’a karşı liderlik yarışını kaybeden Rishi Sunak, Penny Mordaunt’ın dışında Ben Wallace, Michael Gove, Tom Tugendhat, James Cleverly, Kemi Badenoch ve eski İçişleri Bakanı Suella Braverman’ın liderlik yarışında yer alabilir. Ancak 1922 Komitesi’nin açıkladığı aday olmak için 100 milletvekilinin imzası şartı nedeniyle yarışın herkes için kolay olmayacağı belirtiliyor.
Penny Mordaunt
“Boris Johnson’ın büyük psikodramasını aşmalıyız”
Partiye liderlik etmesi için Rishi Sunak’ı destekleyen bir Muhafazakar milletvekili Crispin Blunt, ülkenin “ciddi zamanlarda ciddi bir kişilik” olan bir başbakana ihtiyacı olduğunu söyledi.
Credit: Conservatives
Crispin Blunt BBC Breakfast’a verdiği demeçte ayrıca, eski Başbakan Boris Johnson’ın yeniden aday olacağı spekülasyonları arasında Johnson’ın partinin itibarını geri kazanmak için doğru kişi olmadığını söyledi.
“Boris Johnson’ın büyük psikodramasını aşmalıyız ve bu önümüzdeki hafta bizim için bir soru olacak, ancak altı hafta önce olduğumuz yere geri dönmek istediğimizi sanmıyorum, ileriye bakmalıyız.”
Bazı destekçileri Boris Johnson’ın 10 Numara’ya geri dönmesi çağrısında bulunurken, eski Başbakan Karayipler’de tatilin tadını çıkarıyor.
Reuters’in haberine göre, Johnson bu hafta sonu İngiltere’ye dönüyor, ancak şu ana kadar Liz Truss’un yerine geçip geçmeyeceğine dair resmi bir açıklama yapılmadı.
Johnson ile ilgili konuşan Liberal Demokrat Parti Genel Başkan Yardımcısı Daisy Cooper “ Boris Johnson, sayısız yalan, skandal ve başarısızlıktan sonra utanç içinde istifa etmek zorunda kaldı. Halkın hükümete olan güvenini sarstı ve İngiltere’yi siyasi bir krize soktu. Bir daha asla Downing Street’e yaklaşmasına izin verilmemelidir.” dedi.
ConservativeHome’un kurucusu Tim Montgomerie’na göre, Temmuz ayında bir dizi skandalın ardından istifa eden Boris Johnson’ın geri dönüşü de “gerçek bir olasılık”.
Tim Montgomerie, eski başbakanın sadece 100 milletvekili barajını geçmesinin muhtemel olduğunu değil, aynı zamanda “140’a yakın” desteğini alabileceğini duyduğunu söyledi.
Bundan sonra ne olacak?
Muhafazakar Parti başkanı Jake Berry ve 1922 Komitesi başkanı Sir Graham Brady, herhangi bir adayın en az 100 Muhafazakar milletvekilinin desteğine ihtiyaç duyacağını doğruladı. Bu durumda en fazla 3 aday yarışa devam edebilir. Adaylıklar Pazartesi saat 14:00’te sona erecek. Birden fazla aday varsa, yarışma çevrimiçi oylama için Muhafazakar Parti üyelerine açılacaktır.
Her milletvekilinin bir oy hakkı var. Eğer birden fazla aday ikinci tura kalırsa sayıları 160 bini geçen Tory üyelerinin katılacağı çevrimiçi bir oylamayla yeni başbakan belirlenecek. Kazanan aday en geç 28 Ekim’de açıklanacak.
Eğer sadece bir aday 100 milletvekili eşiğine ulaşırsa, teorik olarak Pazartesi günü yeni lider belli olmuş olacak.
2022: Bir yılda 3 Başbakan
İngiliz siyasetinde şaşırtıcı bir on yıldan sonra, benzeri görülmemiş bir başka durum da 2022’de yaşandı. Boris Johnson, Liz Truss ve gelecek hafta belirlenecek yeni başbakan 2022’de görev yapan siyasetçiler olarak tarihe geçecekler.
Editör: 
Yorumlar