40 gün önce başlayan oruç mevsiminin (Lent) son haftasını yaşayan Batı Hristiyan dünyası, 2 gün sonra 9 Nisan 2023’te en büyük dini bayramları olan Paskalya (Easter) öncesinde bugün Hayırlı Cuma’yı (Good Friday) anıyor. İngiltere, Galler ve Kuzey İrlanda’da bugün ve 10 Nisan Pazartesi resmi tatil, İskoçya’da ise sadece bugün resmi tatil. Hristiyan inancında bugünün Hz İsa’nın Golgota’da çarmıha gerildiği gün olduğuna inanılıyor. Golgota, İncil’deki anlatımlara göre Kudüs surlarının hemen dışında yer alan ve İsa’nın çarmıha gerildiği tepe olarak biliniyor.
Dün akşam yani Perşembe akşamı ise Hz İsa’nın son yemeğini (Last Supper) anmak için kiliselerde özel ayinler yapıldı. Farklı takvimler nedeniyle Ortodoks dünyası ise Hayırlı Cuma ve Paskalya’yı gelecek hafta kutlayacak. Ortodokslar bu Pazar günü, Hz İsa’nın Kudüs’e girişi olan Palmiye Pazarını (palm Sunday) kutlayacak.
Katolik Kilisesi Hz. İsa’nın çarmıha gerilmeden önce Havarileriyle birlikte yediği son akşam yemeğini bu günde anıyor. Akşam yemeğinde Hz. İsa ve Havarileri ekmek yiyip şarap içmişti. Bu ritüel daha sonra Hristiyanlığın başlıca ibadetlerinden biri oldu. Hz. İsa’nın son akşam yemeği birçok sanat eseri ve ilahi ile de ölümsüzleştirildi.
Hayırlı Cuma günü Hristiyanlıkta İsa Mesih’in çarmıha gerildiği ve öldüğü gün olarak kabul edilir. Bu gün Hristiyanlar için kutsal bir gündür ve çoğu ülkede tatil olarak kutlanır.
Paskalya ise Hristiyanlıkta İsa’nın dirilişini kutlamak için yapılan bir bayramdır ve Hayırlı Cuma’dan sonraki Pazar günü kutlanır. Paskalya, Hristiyanlıkta en önemli bayramlardan biridir ve birçok ülkede resmi tatil olarak kutlanır.
Paskalya tavşanı ve yumurtası ise Paskalya’nın sembolik unsurlarıdır. Tavşan, İsa’nın dirilişinin simgesi olarak kabul edilir çünkü tavşanlar hızlı ürerler ve yeniden doğuş ve yenilenme ile ilişkilendirilirler. Ayrıca, Paskalya tavşanının kökeni, Alman pagan geleneğine dayanır ve Hristiyanlıkla birleştiği düşünülür.
Paskalya yumurtaları ise, İsa’nın dirilişinin sembolüdür. Yumurta, yeniden doğuş ve yenilenme ile ilişkilendirilir ve Hristiyanlıkta, İsa’nın ölümünden sonra dirilişi ile yeniden doğuşu arasındaki benzerliği simgeler. Ayrıca, Paskalya yumurtaları, Hristiyanlıktan önceki pagan geleneklerinde de önemli bir rol oynar ve doğanın yeniden canlanması ile ilişkilendirilir.
Özetle, Paskalya tavşanı ve yumurtası, Hristiyanlıkta İsa’nın dirilişi ile ilişkilendirilen sembolik unsurlardır. Bu semboller, Hristiyanlar arasında yaygın olarak kullanılır ve Paskalya bayramının kutlanmasında önemli bir rol oynar.
Hristiyanlık inancından, Hz İsa’nın havarileri ile son yemeğini (last supper) yediği ve Yehuda’nın (Judas) ona ihanet ettiği Perşembe akşamından, Paskalya günü gün batımına kadar olan süreye Latince ‘3 gün’ anlamında Triduum deniyor.
Bugün yas günü olarak kabul edildiği için gürültü yapmak, yüksek sesle müzik dinlemek hoş karşılanmaz. Eğlence yerleri kapalıdır ve futbol maçları bugün yapılmaz. Televizyonlarda da benzer bir duyarlılık sergilenir.
Cumartesi gecesine kadar yasta kalacak Hıristiyanlar Cumartesi gece yarısı ayinlerinde yakacakları mumlarla, ‘’Hz İsa’nın dirilerek yeniden göğe yükselişini’’ kutlamaya başlayacaklar. 
Hz İsa’nın tebliğine başlamadan önce 40 gün boyunca çölde çektiği çile ve açlık dönemini paylaşmak isteyen Hristiyanlar 40 gün süren bir tevbe ve arınma dönemi yaşıyorlar. Ash Wednesday ile Paskalya’dan önceki Cuma’da anılan ‘Hayırlı Cuma (Good Friday)’ günlerinde, 18 – 59 yaş arası Hristiyanlar et yemiyor, bu iki günde tek bir öğün ya da toplamı tek bir öğün kadar olmayacak iki öğün yemek yiyorlar. Bazı Katolik Kiliseleri ise ekmek ve su dışında hiçbir yemek yemiyor. Yine bazı katolik cemaatlerinde de Lent boyunca oruç tutuluyor.
Good Friday ismi nerden geliyor?
“God be with ye(Tanrı seninle olsun)” ifadesinin zamanla kısalarak ‘goodbye’a dönüştüğüne dikkat çeken bazı dilbilimciler, Good Friday ifadesinin kökeninin de eski İngilizce’de “Tanrının Cuması” anlamına gelen “Godes Friday” deyiminden geldiğini savunuyorlar.
Dünyanın birçok yerinde Hıristiyanlar Hz İsa’ya ‘çarmıha gerileceği haçı taşıtılmasını’ sembolize etmek için ellerinde büyük haçlarla kilise çevrelerinde yürürken, Filipinler ve bazı Güney Amerika ülkelerindeki bazı Hıristiyan tarikatları ise Hz İsa’nın çilesine ortak olma inancıyla, vücutlarına eziyet eden ayinler gerçekleştiriyor.
Kaynak. DW, Amerikan Bülteni, Ajanslar
Editör: 
Yorumlar