“Right to Buy” İndirimleri Vergi Mükelleflerine 200 Milyar Sterline Mal Oldu

İngiltere’de 1980’de dönemin Başbakanı Margaret Thatcher tarafından başlatılan “Right to Buy” (Satın Alma Hakkı) programı kapsamında uygulanan indirimler, vergi mükelleflerine yaklaşık 200 milyar sterline mal oldu. Common Wealth düşünce kuruluşunun raporuna göre, bu süreçte satılan 1,9 milyon belediye konutunun bugünkü toplam değeri 430 milyar sterline ulaştı.

Büyük İndirim, Düşük Gelir

Rapor, 1980/81 ile 2023/24 yılları arasında yapılan satışlarda ortalama %43 indirim uygulandığını ve bu yolla toplam 194 milyar sterlinlik değerin fiilen devredildiğini ortaya koyuyor. Belediyeler bu satışlardan yalnızca 51 milyar sterlin gelir elde etti.

Bugün İngiltere’deki özel kiracılardan her altısından biri, eskiden belediyeye ait olan bu konutlarda oturuyor ve aynı konutlar için daha yüksek kira ödüyor. Yaklaşık 176 milyar sterlin değerinde eski belediye konutu özel kiralama piyasasına girmiş durumda.

“Yerel Yönetimlere Uzun Süreli Darbe”

Common Wealth Başekonomisti Chris Hayes, The Mirror’a aktardığına göre, yerel yönetimlerin yaşadığı mali sıkıntıların, “Right to Buy” politikasının yerel yönetimlerin varlıklarını kullanma inisiyatifini elinden almasının bir sonucu olduğunu vurguladı. Hayes, “Şimdi bu varlıklar ciddi şekilde yetersiz ve konut krizinde insanlara destek olma maliyeti hâlâ belediyelerin üzerinde” dedi.

İngiltere Tarihinin En Büyük Özelleştirmelerinden Biri

Enflasyona göre ayarlandığında, “Right to Buy” indirimleri İngiltere tarihindeki en büyük ikinci özelleştirme oldu. Coğrafi ekonomist Brett Christophers, 2016 fiyatlarıyla arazi özelleştirmelerinin değerini yaklaşık 400 milyar sterlin olarak hesapladı. Bu dönemde “Right to Buy” ile verilen indirimlerin değeri ise 147 milyar sterlini bulmuş, satılan konutların toplam değeri ise 326 milyar sterlin olmuştu.

“Konut Krizi ve Mirası”

Sosyal konut kampanyacısı Kwajo Tweneboa, “Bir konut acil durumu içindeyiz. Milyonlar bekleme listelerinde, on binlerce kişi sağlıksız ve güvensiz geçici konutlarda yaşıyor. Bir zamanlar halka ait olan evler şimdi özel ev sahipleri için kâr getiren varlıklar. Bu, Right to Buy’ın mirasıdır” ifadelerini kullandı.