İskoçya’da Ücretsiz Eğitim Dönemi Sona mı Eriyor?

Mali Darboğaz Kapıda

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Enstitüsü (IFS) tarafından yayımlanan yeni bir rapor, İskoçya’nın Birleşik Krallık geneline göre sahip olduğu finansman avantajının hızla eridiğini ortaya koydu. Uzmanlar, vergi gelirlerinde artış sağlanamazsa veya kamu hizmetlerinde köklü bir verimlilik reformu yapılmazsa, ücretsiz eğitim gibi amiral gemisi politikaların sürdürülebilirliğinin imkansız hale geleceği konusunda hükümeti uyardı.

BBC Türkçe’nin haberine göre, İskoç hükümetinin kişi başına aldığı fon miktarı, İngiltere’deki harcamalara kıyasla %32 seviyesinden %26’ya geriledi. Mevcut projeksiyonlar, bu oranın 2028-29 mali yılına kadar %23’e kadar düşeceğini gösteriyor.

Barnett Formülü Etkisi

Ekonomistler, fonlardaki bu daralmanın Londra’nın kasıtlı bir kesintisinden ziyade, bölgelere bütçe ayıran Barnett formülünün işleyişinden kaynaklandığını vurguluyor. %2‘lik reel artışlara rağmen, kamu hizmetleri üzerindeki mali baskı artmaya devam ediyor. Rapora göre, önümüzdeki dört yıl içinde kamu hizmetlerine ayrılan kaynakların reel bazda tamamen yerinde sayması bekleniyor.

Siyasi İsimlerden Tepkiler

Konuyla ilgili siyasi cepheden de sert açıklamalar geldi. İskoç Muhafazakar Parti sözcüsü Craig Hoy, yaşanan durumu “mali yönetim felaketi” olarak adlandırdı. Öte yandan, İskoçya Bakanı Douglas Alexander ve UK kabinesinin diğer üyeleri, bölgeler arası mali dengeleri yakından takip ediyor.

Zor Kararlar Dönemi

IFS araştırmacısı Martin Brogaard, İskoç hükümetinin önünde çok zor seçenekler olduğunu belirtti. Brogaard, “Ücretsiz üniversite eğitimi ve yaşlı bakımı gibi hizmetleri korumak, mevcut mali tablo içerisinde artık çok daha güç” dedi. İskoç hükümeti ise yüksek gelirlilerden alınan vergilerle bu hizmetleri savunmaya devam edeceğini bildirdi.