Birleşik Krallık hükümeti geçen hafta açıkladığı mini bütçe paketinde çeşitli vergi indirimleri ve vergi iptallerinin yanı sıra ‘2017’de kamu sektörü ve 2021’de de özel sektör için yürürlüğe giren IR35 reformlarını yürürlükten kaldıran’ temel değişiklikleri de duyurdu.
İngiltere son 50 yılın en büyük vergi indirimini açıkladı.https://t.co/gDpD6LCJKa pic.twitter.com/y1wneiIloV
— British Yaşam TV 🇬🇧🇹🇷 (@BritishYasamTv) September 24, 2022
İngiltere’de yaşayan kariyer danışmanı Elif Tunay, Birleşik Krallık’ta ECAA Turkish Businessperson Visa (Ankara Anlaşması) ile bulunan iş insanlarının bazılarını da ilgilendiren bu değişikliklerle ilgili vergi ve muhasebe uzmanlarının verdikleri bilgileri ve görüşleri, ilgili kaynaklardan derleyerek British Yaşam Tv okuyucuları için derledi.
Elif Tunay / Kariyer Danışmanı
Tam olarak ne açıklandı? IR35 tamamen kaldırıldı mı?
2017’de (kamu sektörü) ve 2021’de (özel sektör), hükümet IR35 mevzuatını değiştirmişti, yani vergi için istihdam durumunuzu, diğer deyişle IR35 statünüzü, belirleme sorumluluğunu hizmeti alan tarafa yani, müşteri şirketlere geçirmişti. Geçtiğimiz günlerde Maliye Bakanlığı’nın yeni şansölyesi Kwasi Kwarteng, IR35’te yapılan bu değişikliklerin yürürlükten kaldırılacağını duyurdu. Yapılması planlanan bu değişiklikle de, (IR35 kalmaya devam edecek) bu durumu tersine çevirerek, Nisan 2023’ten itibaren IR35 statüsünü belirlemeyi, hizmeti sağlayan tarafa, yani kontratlıya/danışmana geri döndürecek. Dolayısıyla yanlış belirlenmesi durumunda da vergi yükümlülüklerinden kontratlı/danışman sorumlu olacak.
İngiltere Başbakanı Liz Truss ve Maliye Bakanı Şansölye Kwasi Kwarteng
Picture by Simon Dawson / No 10 Downing Street
Peki bu kontratlıyı/danışmanı nasıl etkileyecek?
Henüz tam kesinleşmemiş olsa da, yorumlanan şu: Bu değişikliğin, Birleşik Krallık’ta ‘self-employed’ olarak çalışan kişiler ve limited şirket sahibi olan kontratlılar/danışmanlar, hem kamu hem de özel sektörde, Nisan 2023’ten itibaren IR35 statüsünü belirleme sorumluluğunu tekrar üstlenecekler. Yani, kontratlılar/danışmanlar IR35 statüleri ile ilgili uyumsuzluklardan sorumlu olacaklar. Vergi ve muhasebe uzmanlari da bu gelişmelerden oldukça mutlu olduklarını belirtiyorlar.
IR35 reformunu yürürlükten kaldırmak doğru karar mı?
Uzmanların çoğunluğuna göre evet, çünkü en son uygulamaya alınan IR35 reformu, orta/büyük ölçekli şirketlerin kontratlı/danışman ile anlaşmasını zorlaştırıyordu. Bu süreç içerisinde çok fazla sayıda şirket, gereksiz olabilecek riskten kaçınan bir yaklaşım benimseyerek, IR35 statülerine bakmaksızın, kontratlıları/danışmanları, bordrolarına geçmelerine zorluyordu. Dolayısıyla bu değişiklik, kontratlılar/danışmanlar tarafından sevindirici bir haber oldu. Aynı şekilde, Birleşik Krallık’ın esnek çalışma modeline de katkı sağlayacağı düşünülüyor.
Peki ECAA (Ankara Anlaşması) vize sahipleri için bu iyi bir gelişme mi?
Aslına bakarsanız ECAA vizesi kapsamında kontratlı olarak hizmet verenlerin hayatlarında büyük bir değişiklik olmayacak. Hizmet sağlayıcı statülerini devam ettirerek, yine ‘Outside IR35 kontratlı’ olan rollerde çalışabilecekler. Sadece sevindirici olabilecek konu, ‘Outside IR35 kontratlı’ rollerin ve dolayısıyla ilanların sayılarının artması bekleniyor.*
Çünkü şirketler bu konudaki finansal ve operasyonel risklerinin sorumluluğundan kaçınmış olacağı için, çok daha esnek davranacakları düşünülüyor. Bu nedenle de, kontratlı hizmet veren kişilerin, daha önceki uygulamayla benimsedikleri yaklaşımlarını devam ettirmelerinin en doğrusu olacağı kanaatindeyim.
Burada şuna da dikkat çekmek gerekir; şirketler vergi risklerini azaltabilecekleri Nisan 2023’e kadar yeni kontratlı/danışman işe almak da istemeyebilirler. Yani o tarihe kadar ‘Outside IR35 kontratlı’ ilan sayısında düşüş de beklenebilecekler arasında.
CEST (Check employment status for tax) rafa mı kaldırılıyor?
Hayır. CEST hala var ve HMRC’nin, IR35 durumunuzu belirlemeniz için onu tercih ettikleri araç olarak tanıtmaya devam etmesi bekleniyor. CEST kullanmak zorunda değilsiniz. Özel sektör tarafından sağlanan ve daha sağlam tespitler sağlayabilen başka statü belirleme araçları da var.
HMRC, IR35 statüsünü araştırmaya devam edecek mi?
HMRC’nin IR35 statüsünü araştırmaya devam etmesi muhtemeldir ve bireysel soruşturmalarda artış da olabilir; bu nedenle uzmanlar, gerçek çalışma uygulamalarının statünüzü yansıttığından emin olunmasını tavsiye ediyorlar. Unutmamak gerekir ki, IR35 statüsü sadece sözleşmenizle ilgili değil, çalışma uygulamalarınızın gerçekliği tarafından belirleniyor. Yani IR35’in kaldırıldığını düşünmek yanlış olur.
Önümüzde nasıl bir yol bizi bekliyor?
Genel olarak bu yeni gelişme kontratlı/danışman için bir avantaj olarak yorumlanabilir. İşe alım acenteleri ve müşteri şirketler için de faydalı olacağı düşünülüyor.
Şu an için henüz yürürlüğe girmediğinden, Nisan 2023’ü beklemek gerekecektir ki şirketlerin işe alım süreçlerine nasıl yansıyabileceğini görebilelim. Öte yandan ne olursa olsun, şu an konuştuğumuz konu sadece bir ‘planlama’. Ama uygulamaya alınması durumunda kontratlı/danışman tarafından IR35 statüsünün titizlikle yapılması gerekecektir.
Kaynaklar
https://www.inniaccounts.co.uk/
https://www.contractoruk.com/
https://www.gov.uk/
Editör: 
Yorumlar