Birleşik Krallık ve diğer Avrupa ülkeleri, yasa dışı göçmenlerin daha kolay sınır dışı edilmesini sağlamak amacıyla göç davalarına ilişkin insan hakları yorumlarının yeniden değerlendirilmesini isteyen ortak bir deklarasyon yayımladı.
BBC’den Dominic Casciani’nin haberine göre, Moldova’da düzenlenen zirvede açıklanan metin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) göç davalarında üye devletlere daha fazla takdir yetkisi bırakmasını talep ediyor.
Deklarasyonda, insan kaçakçılığı ve modern göç baskılarına karşı etkili önlem alınamaması halinde Avrupa’daki demokratik sistemlerin zarar görebileceği uyarısı yapıldı.
Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, anlaşmayı “sağduyulu bir yaklaşım” olarak nitelendirerek mevcut sistemlerin “istismar edilmesinin” önüne geçmek istediklerini söyledi.
Yeni insan hakları yorumu talebi
İkinci Dünya Savaşı sonrası hazırlanan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS), Avrupa’daki temel hak ve özgürlükleri düzenliyor. Strasbourg merkezli AİHM ise sözleşmenin uygulanmasını denetliyor.
Yeni deklarasyon, sözleşmenin yeniden yazılması anlamına gelmiyor. Ancak Avrupa Konseyi’ne üye 46 ülkenin siyasi mesajı olarak değerlendiriliyor. Metinde, göç davalarında kamu yararı ve demokratik güvenlik unsurlarının daha fazla dikkate alınması gerektiği vurgulandı.
Deklarasyonda, ülkelerin “kendi göç politikalarını belirleme ve yabancı uyrukluları kamu yararı doğrultusunda sınır dışı etme konusunda tartışmasız egemen hakka sahip olduğu” ifade edildi.
Eleştirenler ise metnin insan hakları korumalarını zayıflatabileceğini veya AİHM yargıçlarının deklarasyonu dikkate almaması halinde etkisiz kalacağını savundu.
“Geri dönüş merkezleri” gündemde
Metinde özellikle insan kaçakçılığına dikkat çekildi. Çeteler veya “düşmanca devlet aktörleri” tarafından yönlendirilen düzensiz göç hareketlerinin Avrupa’daki demokratik sistemleri tehdit ettiği belirtildi.
Bu kapsamda ülkelerin Avrupa dışında “geri dönüş merkezleri” kurabilmesinin önünün açılması gerektiği savunuldu.
İtalya daha önce Arnavutluk ile düzensiz göçmenlerin burada tutulmasına yönelik anlaşma yapmıştı. Birleşik Krallık’ın da benzer seçenekleri değerlendirdiği ancak henüz somut bir anlaşmaya varılmadığı aktarıldı.
İngiltere Yüksek Mahkemesi, 2023 yılında önceki Muhafazakâr hükümetin Ruanda’ya sığınmacı gönderme planını hukuka aykırı bulmuştu.
Sınır dışı süreçlerinde yeni yaklaşım
Deklarasyonda, AİHS’nin işkenceyi yasaklayan 3. maddesinin geçerliliğinin sürdüğü belirtildi. Ancak başarısız sığınma başvurusu yapan kişilerin, ülkelerindeki sağlık sistemi veya yaşam koşullarının Avrupa standartlarının altında olduğunu öne sürerek otomatik olarak sınır dışı edilmekten kaçınamaması gerektiği ifade edildi.
Ayrıca aile hayatı hakkının da tek başına sınır dışı işlemlerini engellemeyeceği kaydedildi.
Metinde, “Bireysel haklar ile özgürlük ve güvenliğin korunmasına yönelik güçlü kamu yararı arasında doğru denge kurulmalıdır” denildi.
By 
Comments