The Lancet dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmaya göre, küresel karaciğer kanseri vakalarının üçte ikisi, yaşam tarzı değişiklikleri ve aşılama ile önlenebilir. Lancet Karaciğer Kanseri Komisyonu’nun bulgularına göre, özellikle obezite, alkol kullanımı ve hepatit B ile C enfeksiyonlarının azaltılması, vakaların büyük bir kısmının önüne geçebilir.
2050’ye kadar milyonlarca vaka engellenebilir
Komisyon, önerdiği önlemlerin uygulanması durumunda karaciğer kanseri insidansının her yıl %2 ila %5 oranında azaltılabileceğini öngörüyor. Bu sayede 2050 yılına kadar 9 ila 17 milyon yeni vakanın önlenmesi ve 8 ila 15 milyon hayatın kurtarılması mümkün olabilir.
Çin’deki Fudan Üniversitesi’nden Prof. Jian Zhou, “Karaciğer kanseri dünya genelinde giderek artan bir sağlık sorunu. En zor tedavi edilen kanser türlerinden biri ve beş yıllık sağkalım oranı %5 ila %30 arasında değişiyor. Bu eğilimi tersine çevirecek acil adımlar atılmazsa, önümüzdeki 25 yılda vaka ve ölüm sayılarında iki kat artış görebiliriz,” dedi.
En hızlı artan neden: Yağlı karaciğer hastalığı
Karaciğer kanseri, dünyada en sık görülen altıncı kanser türü ve kanser kaynaklı ölümlerde üçüncü sırada. 2022’de 760.000 olan yıllık ölüm sayısının, 2050’de 1,37 milyona çıkması bekleniyor. Yeni vaka sayısının ise aynı dönemde 870.000’den 1,52 milyona yükselmesi öngörülüyor. Bu artışın başlıca nedenleri arasında nüfus yaşlanması ve büyümesi yer alıyor.
En hızlı yükseliş gösteren risk faktörlerinden biri metabolik disfonksiyonla ilişkili steatotik karaciğer hastalığı (MASLD) — daha önce “alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı” olarak bilinen bu durum, dünya nüfusunun yaklaşık üçte birini etkiliyor. Dengeli beslenme, fiziksel aktivite ve kilo kontrolü ile bu hastalığın önlenebileceği vurgulanıyor.
MASLD hastalarının yalnızca %20 ila %30’u daha ciddi bir evre olan MASH’a (metabolik disfonksiyonla ilişkili steatohepatit) ilerliyor. Komisyona göre MASH kaynaklı karaciğer kanseri oranı, 2022’deki %8 seviyesinden 2050’de %11’e yükselecek.
Alkol ve hepatit hâlâ başlıca nedenler arasında
Alkol tüketimine bağlı karaciğer kanseri vakalarının oranı da 2022’de %19 iken, 2050’de %21’e çıkacak. Hepatit B kaynaklı vakaların oranı %39’dan %37’ye, hepatit C bağlantılı vakalar ise %29’dan %26’ya düşecek.
ABD’deki Baylor Tıp Fakültesi’nden Prof. Hashem B El-Serag, “Karaciğer kanseri eskiden daha çok viral hepatit ya da alkole bağlı hastalıklarla ilişkilendirilirdi. Ancak günümüzde obezite, en hızlı artan risk faktörlerinden biri haline geldi,” dedi.
Komisyonun önerileri: Vergi, tarama ve erken tanı
Komisyonun hükümetlere sunduğu öneriler arasında hepatit B aşılamasının artırılması, tüm yetişkinler için evrensel hepatit taraması, alkol için asgari fiyatlandırma, şeker vergisi ve uyarı etiketleri gibi önlemler yer alıyor. Ayrıca, karaciğer hasarının ve kanserin erken tanısı ile palyatif bakım hizmetlerinin güçlendirilmesi öneriliyor.
Fransa’daki Beaujon Hastanesi’nden Prof. Valérie Paradis, “Karaciğer kanseri diğer kanser türlerine göre daha zor tedavi ediliyor ama risk faktörleri daha belirgin, bu da etkili önleme stratejileri geliştirmeyi mümkün kılıyor,” diye konuştu.
Cambridge Üniversitesi Erken Kanser Enstitüsü’nden Dr. Matt Hoare ise, hastalığın bölgelere göre farklı nedenlerle arttığını ve Japonya’nın uyguladığı önleyici politikalar sayesinde ölüm oranlarını düşürmeyi başardığını belirtti. Hoare’un ekibi, karaciğer hastalığı olan bireylerde DNA dizilemesi yoluyla kanser gelişme riskini erken tespit etmeye yönelik çalışmalar yürütüyor.
Kaynak: The Lancet, The Guardian
By 
Comments