Avrupa Birliği’nin (AB), Birleşik Krallık ile yürütülen Brexit sonrası “reset” (yeniden düzenleme) görüşmelerinde, gelecekte olası bir geri adım durumunda tazminat ödenmesini öngören bir madde talep ettiği bildirildi. Financial Times’ın haberine göre, bu düzenleme, Başbakan Keir Starmer’ın müzakere ettiği anlaşmadan ileride bir hükümetin vazgeçmesi hâlinde Brüksel’in mali kayba uğramamasını amaçlıyor.
“Farage maddesi” nedir?
AB diplomatları tarafından “Farage maddesi” olarak adlandırılan bu düzenleme, özellikle tarım ürünleri ticaretinde Brexit sonrası uygulanan kontrollerin kaldırılmasını hedefleyen bir anlaşmayı kapsıyor. Taslak metne göre, anlaşmadan çekilen taraf, sınır ve altyapı kontrollerinin yeniden kurulmasının maliyetini karşılamakla yükümlü olacak.
Bu maliyetlerin, sınır altyapısı, ekipman temini, personel alımı ve eğitim giderlerini içereceği, toplam tutarın ise milyarlarca sterline ulaşabileceği belirtiliyor.
AB’nin Brexit deneyimi hatırlatılıyor
Söz konusu talep, Brexit’in AB için yarattığı maliyetleri de yeniden gündeme getirdi. Birleşik Krallık’ın 2020’de AB’den ayrılmasının ardından Brüksel, üye ülkelerin yaşadığı aksaklıkları telafi etmek amacıyla 5,4 milyar avroluk bir uyum fonu oluşturmuştu.
Bu kapsamda İrlanda’ya 920 milyon avro, Hollanda’ya 800 milyon avronun üzerinde, Fransa’ya ise 672 milyon avro tahsis edilmişti. Fransa, Calais ve Manş Tüneli dâhil olmak üzere sınır bölgelerinde gümrük ve denetim altyapısı için en az 200 milyon avro harcamıştı.
Birleşik Krallık’tan itiraz
Birleşik Krallık’taki kaynaklar ise bu maddenin olağanüstü bir durum olmadığını savunuyor. Yetkililer, söz konusu düzenlemenin uluslararası anlaşmalarda standart bir çıkış maddesi olduğunu ve “iki taraflı” çalışacağını belirtiyor. Buna göre, AB’nin anlaşmadan çekilmesi durumunda da Birleşik Krallık tazminat talep edebilecek.
Bir İşçi Partisi kaynağı, “Çıkış hükümleri uluslararası ticaret anlaşmalarının temel unsurudur. Bunu demokratik bir skandal gibi sunmak açıkçası yorucu,” ifadelerini kullandı.
Müzakerelerde zor başlıklar
Tarım ürünlerinde sağlık ve bitki sağlığı (SPS) anlaşmasına yönelik müzakerelerin bu ay başlaması bekleniyor. Ancak uzmanlar, bu başlığın Brexit sonrası “reset” paketinin en karmaşık unsurlarından biri olduğuna dikkat çekiyor. Paket kapsamında, Birleşik Krallık’ın Erasmus programına yeniden katılımı konusunda daha önce uzlaşı sağlanmıştı.
Öte yandan, AB’nin karbon sınır ayarlama mekanizmasına ilişkin görüşmelerde de ilerleme sağlanamadı. İşçi Partisi’nin yıl sonuna kadar bu konuda anlaşma hedefi gerçekleşmedi.
Uzman yorumu
UK in a Changing Europe Direktörü Anand Menon, AB’nin sert tutumunun şaşırtıcı olmadığını belirterek, “AB, bu anlaşmalara Birleşik Krallık’ın kendilerinden daha fazla ihtiyaç duyduğunu düşünüyor. Bu nedenle mümkün olan her tavizi almaya çalışacaklar,” dedi.
Avrupa Komisyonu ve Birleşik Krallık hükümeti, konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Editör: 
Yorumlar