İngiltere Merkez Bankası’nın (Bank of England) yayımladığı Finansal İstikrar Raporu’na göre, İran’daki çatışmaların küresel enerji piyasalarına etkisi nedeniyle ülkede bir milyon ek konut sahibi daha yüksek mortgage ödemeleriyle karşı karşıya kalabilir.
BBC’nin haberine göre, 2028 yılı sonuna kadar aylık mortgage ödemelerinde artış yaşaması beklenen ev sahibi sayısı 4 milyondan 5 milyonun üzerine yükseldi. Buna karşın Banka, son yıllarda görülen artışlara kıyasla bu kez mali yükün daha sınırlı olacağını belirtti.
Ortalama artış aylık 45 sterlin
Rapora göre, önümüzdeki iki yıl içinde sabit faizli mortgage anlaşması sona erecek tipik bir konut sahibi, yeni kredi anlaşmasına geçtiğinde ayda ortalama 45 sterlin daha fazla ödeme yapacak. Bu rakam, 2022 sonu ile 2024 sonu arasında yeni mortgage anlaşmasına geçenlerin karşılaştığı 120 sterlinlik ortalama artışın oldukça altında kaldı.
Bununla birlikte, halen yüzde 3’ün altında faiz oranına sahip yaklaşık 750 bin konut sahibinin bu yıl mevcut anlaşmalarının sona ermesi bekleniyor. Bu grubun aylık mortgage ödemelerinde ortalama 170 sterlinlik artış yaşanacağı öngörülüyor.
İngiltere’de mortgage müşterilerinin yüzde 80’den fazlası sabit faizli kredi kullanıyor. Merkez Bankası ayrıca, 2028 sonuna kadar iki yıllık sabit faizli anlaşmaları sona erecek 2 milyondan fazla borçlunun mevcut faiz oranlarına yakın koşullarda yeniden finansman sağlayabileceğini belirtti. Ancak İran’daki gelişmeler öncesinde yapılan tahminlerin aksine, bu kişilerin mortgage ödemelerinde kayda değer bir düşüş beklenmiyor.
Enerji fiyatları ve faiz beklentileri etkili oldu
Raporda, İran’daki savaşın ardından Hürmüz Boğazı’ndaki enerji taşımacılığına ilişkin endişelerin petrol ve doğal gaz fiyatlarını yükselttiği belirtildi. Artan enerji maliyetlerinin enflasyon baskısını güçlendirdiği, bunun da merkez bankalarının faiz oranlarını daha yüksek seviyelerde tutabileceği beklentisini artırdığı ifade edildi.
Bu gelişmelerin ardından bankaların mortgage faizlerini yukarı yönlü güncellediği kaydedildi. Finansal veri şirketi Moneyfacts verilerine göre, iki yıllık sabit faizli mortgage oranı mart başındaki yüzde 4,83 seviyesinden 12 Nisan’da yüzde 5,90’a kadar yükseldi. Oran daha sonra yüzde 5,49 seviyesine geriledi.
Düşük gelirli haneler daha kırılgan
Merkez Bankası, özellikle düşük gelirli haneler ve kiracıların yükselen enerji fiyatlarından daha fazla etkilenebileceğine dikkat çekti. Raporda, bu kesimin gelirinin daha büyük bölümünü temel ihtiyaçlara ayırdığı ve bu nedenle artan fiyatlara uyum sağlama kapasitesinin daha sınırlı olduğu belirtildi.
Buna rağmen Banka, genel olarak hane halkı mali durumunun zorlu küresel koşullara rağmen dayanıklılığını koruduğunu değerlendirdi. Hane halkı borçluluğunun tarihsel ortalamaların altında seyrettiği ve borç seviyelerinin tüketici harcamalarında sert bir düşüşe yol açmasının beklenmediği ifade edildi.
Raporda ayrıca, yapay zekâ alanındaki hızlı gelişmelerin siber saldırı risklerini artırdığı ve yapay zekâ şirketlerinin hisse değerlemelerinde balon oluşabileceğine yönelik endişelerin sürdüğü de vurgulandı.
Editör: 
Yorumlar