Yabancı Etki Kayıt Programı İngiltere’de Tamamen Yürürlüğe Girdi

Birleşik Krallık İçişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre, Yabancı Etki Kayıt Programı’nın (FIRS) tanınan 3 aylık geçiş süresi sona erdi. 1 Temmuz’da başlayan bu süre, siyasi etki faaliyeti yürüten kişi ve kuruluşlara kayıt yaptırmaları için verilmişti. Sürenin 1 Ekim gece yarısı dolmasıyla birlikte, yurt dışı bağlantılı siyasi faaliyetleri kayıtsız sürdürenler hakkında cezai yaptırımlar uygulanacak. Yabancı bir devlet adına siyasi iletişim, lobicilik veya seçim adaylarıyla temas gibi faaliyetlerin kayıt altına alınması yabancı etki kapsamına giriyor.

İhlal Edenlere 5 Yıla Kadar Hapis Cezası

Yeni düzenlemeyle birlikte, özellikle İran ve Rusya adına kayıt dışı çalışan bireyler 5 yıla kadar hapis cezası alabilecek. Her iki ülke, ulusal güvenliğe yüksek risk teşkil ettikleri gerekçesiyle programın “gelişmiş seviye” kategorisine dahil edildi.

İç Güvenlik Bakanı Dan Jarvis konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Yabancı Etki Kayıt Programı, demokrasimizi gizli yabancı müdahalelere karşı korumak adına açık bir mesaj veriyor. İngiltere, düşmanca faaliyetleri tolere etmeyecektir,” dedi. Jarvis ayrıca, “Yasa dışı faaliyet yürütenler için artık ciddi sonuçlar var. Tüm ilgili kişi ve kuruluşların yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekiyor,” ifadelerini kullandı.

Programın Amacı: Şeffaflık ve Önleyici Güvenlik

FIRS, üç ana hedefe hizmet ediyor:

1. Yabancı devletlerin etkisinin şeffaf biçimde görünür kılınması,
2. Gizli ve zararlı devlet faaliyetlerinin caydırılması,
3. Polis ve MI5 tarafından erken müdahale imkânlarının artırılması.

Program iki kademeye ayrılıyor:

• Siyasi Etki Kademesi, yabancı bir devlet adına siyasi iletişim, lobicilik veya seçim adaylarıyla temas gibi faaliyetlerin kayıt altına alınmasını gerektiriyor.
• Gelişmiş Seviye Kademe ise yüksek riskli ülkeler için geçerli olup, bu devletler adına yapılan tüm faaliyetlerin kayıt altına alınmasını zorunlu kılıyor. Şu anda yalnızca İran ve Rusya bu seviyede yer alıyor.

Kayıt Süreleri ve Muafiyetler

• 1 Temmuz sonrası yapılan siyasi etki anlaşmaları 28 gün içinde, gelişmiş seviye anlaşmaları ise 10 gün içinde kaydedilmek zorunda.
• Diplomatik temsilcilikler, akredite gazetecilik ve yasal temsil faaliyetleri programdan muaf tutuluyor.
• Yükümlülüklere uymayanlar, siyasi kademe için 2 yıla, gelişmiş kademe için ise 5 yıla kadar hapisle cezalandırılabilecek.

Kamuya Açık Kayıtlar ve Şeffaflık İlkesi

Kamuoyuna sunulan kayıtlar, yalnızca siyasi etki faaliyetleriyle sınırlı kalacak. Ticari çıkarları ya da kişisel güvenliği tehlikeye atabilecek kayıtlar yayımlanmayacak. Hükümet, programın işleyişi ve toplam kayıt sayıları hakkında yıllık rapor yayımlayarak şeffaflığı sürdürecek.

İçişleri Bakanlığı’nın yayımladığı bilgi notuna göre, FIRS, yabancı devletler adına Birleşik Krallık’ta siyasi etki yaratmak isteyen kişi ve kuruluşların şeffaf bir şekilde faaliyet yürütmesini sağlamayı hedefliyor. Böylece meşru uluslararası ilişkilerle kamu güvenini zedeleyen gizli faaliyetler arasına net bir çizgi çekiliyor.