Birleşik Krallık’ta Gıda fiyatlarında ciddi artış bekleniyor

Birleşik Krallık’ta gıda fiyatlarının kasım ayına kadar, hayat pahalılığı krizinin başladığı 2021 ortasına kıyasla yüzde 50 daha yüksek seviyeye ulaşması bekleniyor.

Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) tarafından yapılan araştırma, bu eşiği “kasvetli bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi. Kuruluşa göre krizden önce yaklaşık 20 yılda görülen gıda fiyat artışı, bu kez beş yılı biraz aşan bir sürede gerçekleşmiş olacak. Bu da gıda enflasyonunun hızının belirgin şekilde arttığını gösteriyor.

İklim ve enerji maliyetleri baskıyı artırıyor

ITV News’in haberine göre, araştırmada, fiyat artışlarının arkasında iklim değişikliğine bağlı aşırı hava olayları, küresel tedarik zincirlerindeki aksaklıklar ve petrol ile gaz piyasalarındaki dalgalanmalara açık olmanın etkili olduğu belirtildi.

Makarna, dondurulmuş sebze, çikolata, yumurta ve sığır eti gibi temel ürünlerde fiyatların yüzde 50 ila yüzde 64 arasında yükseldiği aktarıldı. Zeytinyağındaki artışın ise yüzde 113’e ulaştığı bildirildi.

ECIU, bu ürünlerin enerji fiyatları, sentetik gübre maliyetleri, kuraklık, sel ve sıcak hava dalgaları gibi iklim etkilerine karşı hassas olduğunu vurguladı.

Kuruluşa göre bu baskılar, 2022 ve 2023 yıllarında hane halkı gıda harcamalarını ortalama 605 sterlin artırdı. Bunun 244 sterlinlik kısmı enerji şoklarından kaynaklandı.

Bazı ürünlerde artış daha hızlı

Son dönemde tereyağı, süt, sığır eti, çikolata ve kahve gibi iklimden etkilenen beş ürünün gıda enflasyonu üzerindeki baskıyı artırdığı belirtildi. Bu ürünlerdeki fiyat artışının, diğer yiyecek ve içeceklere göre dört kattan fazla hızlı seyrettiği ifade edildi.

ECIU gıda ve tarım analisti Chris Jaccarini, petrol ve gaz fiyatlarındaki ani yükselişlerin market faturalarını artırabileceğini söyledi. Jaccarini, net sıfır emisyon hedefinin hem iklim değişikliğini sınırlamak hem de gıda sistemini enerji fiyatlarındaki şoklara karşı daha dayanıklı hale getirmek açısından önemli olduğunu belirtti.

Düşük gelirli aileler daha fazla etkileniyor

Food Foundation İcra Direktörü Anna Taylor, gıda fiyatlarının bu hızla yükselmesinin düşük gelirli aileler için ciddi sonuçlar doğurduğunu söyledi. Taylor, ailelerin tasarruf edecek alanı kalmadığında öğün atlama, çocukların aç kalması ve beslenmeye bağlı hastalıkların artması gibi risklerin büyüdüğünü ifade etti.

Worldpanel by Numerator’ın son verilerine göre market fiyatları geçen yıla kıyasla halen yüzde 3,8 daha yüksek. Orta Doğu’daki gerilimin etkisinin ise süpermarket raflarına henüz tam olarak yansımadığı uyarısı yapıldı.

Waste and Resources Action Programme (Wrap) verileri, tüketicilerin artan fiyatlara uyum sağladığını gösteriyor. Buna göre ekmek, süt, tavuk ve patateste beyan edilen gıda israfı 2024’ten bu yana yüzde 21’den yüzde 18,8’e geriledi.

Wrap Başkanı Catherine David, dört kişilik ortalama bir hanenin her yıl yaklaşık 1.000 sterlin değerinde yenebilir gıdayı çöpe attığını belirtti.