Starmer’dan Kritik Bütçe: Vergi Artışları ve Güven Krizi

Birleşik Krallık hükümeti bu hafta açıklanacak bütçeyle hem ekonomik rotasını hem de siyasi geleceğini belirlemeye hazırlanıyor. Başbakan Keir Starmer ve Hazine Bakanı Rachel Reeves, yüksek vergi artışları ve kapsamlı harcama planlarıyla kamuoyunu ve milletvekillerini ikna etmeye çalışıyor.

Üç öncelik: NHS, enflasyon ve borç

Yeni bütçede hükümetin öncelikleri; Ulusal Sağlık Hizmetleri’ndeki (NHS) bekleme sürelerini azaltmak, yaşam maliyetini düşürmek ve kamu borcunu kontrol altına almak olacak. Reeves, kamu hizmetlerini fonlamak için vergi artışlarına yönelirken, borçlanmaya gitmeden ekonomik istikrar mesajı vermeyi hedefliyor.

Ancak bu hedeflerin hayata geçmesi için Reeves’in yaklaşık 30 milyar sterlinlik yeni gelir kalemleri oluşturması gerekiyor. Bu kapsamda gelir vergisi dilimlerinin 2030’a kadar dondurulması, “iki çocuk” yardım sınırının kaldırılması ve yeni servet vergileri gündeme geldi.

İki çocuk yardım sınırı kaldırılıyor

Başbakan Starmer, seçim öncesinde masraflar nedeniyle kaldırılamayacağını belirttiği “iki çocuk yardım sınırının” bu bütçeyle kaldırılacağını duyurdu. Hükümetin bu adımı yılda yaklaşık 3 milyar sterline mal olacak.

Ancak kamuoyu yoklamaları bu kararın seçmen nezdinde karşılık bulmadığını gösteriyor. Muhalefet ise bu kararı “fırsatçı bir U dönüşü” olarak nitelendiriyor.

Vergi artışları: Sözler tutulmadı mı?

Başbakan Starmer’ın kısa süre önce G20 Zirvesi’nde gelir vergisi, KDV ve ulusal sigorta oranlarını artırmama sözünü yinelememesi, yeni vergi artışlarının kapısını araladı. Hükümetin seçim döneminde verdiği vergi garantilerini aşması bekleniyor.

Vergi artışlarının en önemli kalemlerinden biri, gelir vergisi dilimlerinin 2028 sonrası iki yıl daha dondurulması olacak. Bu uygulama, çalışan kesimin reel gelirinde düşüşe neden olacak. Reeves’in 2024’te bu yönteme karşı çıkarak “çalışanlara zarar verir” demesi ise şimdiki kararla çelişiyor.

Ek olarak, konut değeri yüksek olanlara yönelik bir “mülk vergisi” (mansion tax), kumar ve turizm vergileri, hatta şekerli içeceklere ek vergi gibi alternatif gelir kaynaklarının da açıklanması bekleniyor.

Starmer için siyasi bir sınav

İngiliz medyasına bu bütçe sadece bir mali plan değil, aynı zamanda Başbakan Keir Starmer ve kabinesinin güven tazeleme sınavı olacak. İlk yılında “her şeyi farklı yapma” vaadiyle yola çıkan İşçi Partisi hükümeti, şimdi ikinci büyük vergi artışına hazırlanıyor.

Ekonomik büyümede beklenen ivmenin sağlanamaması, küçük tekne göçlerinin sürmesi ve sağlık sistemindeki kronik sorunlar, hükümete duyulan güveni sarsmış durumda. 2024 Temmuz seçimlerinden bu yana NHS’de tedavi bekleyen hasta sayısı 7,4 milyonun altına düşmedi.

İktidar içinden de memnuniyetsizlik

Bazı İşçi Partili milletvekilleri, hükümetin seçim vaatlerinden sapmasını ve net bir büyüme stratejisi ortaya koyamamasını eleştiriyor. Özellikle vergi artışları ve yardım reformları konusundaki tutarsızlıklar, parti içinde liderlik tartışmalarını da körüklüyor.

Geçtiğimiz aylarda Başbakan Yardımcısı Angela Rayner’ın vergi ödemeleriyle ilgili istifası ve bazı üst düzey atamalarda yaşanan krizler, hükümetin “farklı siyaset” iddiasını zedeledi.

Starmer umudunu koruyor

Tüm bu eleştirilere rağmen Starmer, önümüzdeki bu haftaki bütçeyle birlikte “ülkenin geleceği konusunda iyimser olduğunu” söyledi. Hükümet, çocuklara ücretsiz kahvaltı programları, düşük gelirli ailelere yönelik kreş destekleri ve asgari ücret artışı gibi sosyal politikaları da kamuoyuna anlatma çabasında.

Ancak bu çabaların seçmen nezdinde karşılık bulup bulmayacağı ve hükümete duyulan güveni yeniden inşa edip etmeyeceği, önümüzdeki günlerde netlik kazanacak. Bütçe günü sadece rakamların değil, aynı zamanda siyasi kaderlerin de belirlendiği bir gün olacak.