18 Mart Çanakkale Zaferi’nin 111. Yıl dönümü ve Şehitleri Anma Günü Töreni, Brookwood’da yapıldı

18 Mart Çanakkale Zaferi’nin 111. yıl dönümü ve Şehitleri Anma Günü dolayısıyla, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları başta olmak üzere tüm şehitler anıldı. Türkiye’nin Londra Büyükelçisi Osman Koray Ertaş, KKTC Londra Temsilcisi Büyükelçi Aysan Mullahasan Atılgan  Türkiye’nin Londra Başkonsolosu Hasan Ulusoy, Silahlı Kuvvetler Ataşeleri, diplomatlar, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ve çok sayıda vatandaş Brookwood Türk Hava Şehitliği’ndeki törende bir araya geldi.

Bir dakikalık saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasının ardından söz alan Büyükelçi Ertaş, konuşmasında Çanakkale Zaferi’nin tarihsel önemine değindi. Büyükelçi Ertaş, konuşmasının ardından şehit mezarlarına karanfil bıraktı.

Mustafa Kemal ve Çanakkale: Zaferin Mimarı

Yarbay Mustafa Kemal, 20 Ocak 1915’te 19’uncu Tümen Komutanlığı’na atanarak Çanakkale Cephesi’ndeki görevine başladı. Gelibolu Yarımadası’nı daha önce Balkan Savaşları sırasında yakından tanıyan Mustafa Kemal, bölgenin savunma düzenini titizlikle hazırladı. 25 Nisan 1915 sabahı İngiliz birliklerinin Kabatepe ve Seddülbahir’e çıkarma yapmasıyla birlikte, kolordudan kesin emir beklemeden 57’nci Alay ile harekete geçti.

Conkbayırı sırtlarına ilerleyen düşman karşısında geri çekilen askerleri durduran Mustafa Kemal, o anı savaşın en kritik dönüm noktası olarak değerlendirdi. Saat 10.00’da başlayan Türk taarruzu ile Kocaçimen-Conkbayırı hattının güvenliği sağlandı. Bu hat, Aralık 1915’teki tahliyeye kadar Türk birliklerinin elinde kaldı.

Üç Kritik Müdahale

Mustafa Kemal, Çanakkale Savaşları’nda üç belirleyici askerî müdahale gerçekleştirdi. Arıburnu müdahalesi ile ilk çıkarmayı durdurdu; 9-10 Ağustos’taki Conkbayırı taarruzu ile İngilizlerin ikinci büyük harekâtını püskürttü; 16 Ağustos’ta Kireçtepe’de ise bizzat donanma ateşi altında ilerleyerek takviye birliklerini harekete geçirdi. Her üç müdahale de yarımadanın en yüksek noktası olan Kocaçimentepe’nin ve dolayısıyla Çanakkale Boğazı’nın kontrolünü Türk kuvvetlerinin elinde tutmasını sağladı.

Yaklaşık 11 ay boyunca cephede kalan Mustafa Kemal, bu süre zarfında Yarbaylıktan Albaylığa terfi etti. Gümüş İmtiyaz Harp Madalyası ve Altın Liyakat Madalyası ile ödüllendirildi. Dünyada 35 farklı ülkede heykeli bulunan ve 120 caddeye ismini veren tek lider olan Mustafa Kemal Atatürk, Çanakkale’deki kahramanlığıyla tarihte silinmez bir iz bıraktı.

Brookwood Türk Hava Şehitliği’nin Hikayesi

İngiltere’de, Türkiye’den binlerce kilometre uzakta bulunan Brookwood Türk Hava Şehitliği  15 Türk askerinin ebedi istirahatgahı olarak biliniyor . Tarihin derinliklerine gömülü bu şehitlik, Türk havacılık tarihinde önemli bir yere sahip genç pilotların son duraklarından biri.

Londra’nın bir saat uzağındaki Surrey’de yer alan bu anıt mezarda ziyaretçiler, Türk hava kuvvetlerini simgeleyen bir kartal tarafından karşılanıyor. Bu mekanın hikayesi, İkinci Dünya Savaşı dönemine dayanıyor ve Brookwood Mezarlığı’ndaki Türk şehitliği, o zamanlarda Türkiye ile İngiltere arasında genç pilotların yeni nesil uçaklarla eğitilmesi için yapılan bir anlaşmanın bir parçası olarak ortaya çıkıyor. 1941-1942 döneminde Harp Okulu’ndan mezun olan ilk adaylar bu eğitim için seçiliyor.

Geçtiğimiz senelerde TRT Haber’den Zeynep Eryılmaz’a konuşan askeri tarih uzmanı A. Sefa Özkaya, o dönemde Almanların ve ardından İngilizlerin ve diğer devletlerin ilk jet uçaklarının ortaya çıktığını, bu yeni nesil uçağa ayak uydurma gerekliliğinin hissedildiğini belirtiyor. İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadar İngiltere’de eğitim gören Türk pilotların sayısı 300’ü buluyor ve eğitim, Britanya Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin Cranwell uçuş okulunda gerçekleşiyor.

Özkaya, döneme ilişkin olarak, ilk jet uçaklarının Almanların Messerschmitt’leri olduğunu, İngilizlerin ise Spitfire tipi uçaklar gibi karşı modeller geliştirdiğini ve pervaneli uçaklar da dahil olmak üzere Airspeed, Oxford tipi uçaklarla eğitim yapıldığını anlatıyor.

Büyükelçi Ertaş;  Şehit mezarlarına karanfil bıraktı.

İngiltere’deki ilk hava şehidimiz Raşit Nalbant olurken, diğer şehitler arasında hava teğmen pilot adayı Ali Aksu’nun bir İngiliz öğrenci subayla uçuş esnasında ve Saim Parlak’ın enerji nakil hatlarına çarparak şehit düştüğü belirtiliyor. 1944’te, Teğmen Hakkı Akarçay’ın gece eğitimi sırasında Alman saldırısına uğradığı ve şehit olduğu kaydediliyor.

İngiltere’deki Türk Hava Şehitliği’nde, 1836’da İngiltere’de görevliyken vefat eden Teğmen Arif Bey’in kabri de bulunuyor. Brookwood’daki bu şehitlik, 1990’larda Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın girişimleriyle bugünkü halini alıyor ve şehitliğe girişteki anıt, tarihin bilinmeyen yüzünü ziyaretçilere sunuyor: “Bu şehitlikte ulvi gayeler uğruna canlarını veren Türk pilotları yatmaktadır, ruhları şad olsun…”