Asgari Ücret Artışı ve Enflasyon: Starmer’ın Ücret Politikası Tartışma Yarattı

İş dünyası grupları, Nisan ayında yürürlüğe asgari ücretteki %10’luk artışın şirket bütçelerini zorladığından ve işe alım kabiliyetlerini sınırladığından şikayet ediyor. Geçen hafta ezici bir seçim zaferinin ardından iktidara gelen Starmer’in İşçi Partisi hükümeti, ücret alt sınırını “gerçek bir yaşam ücretini” yansıtacak şekilde yenileme sözü verdi.

Maliye Bakanı Rachel Reeves, Pazartesi günü yaptığı ilk önemli konuşmada İşçi Partisi’nin “daha müreffeh, daha iyi işlerde makul ücretler ödenen bir ülke” yaratmak ve çalışan aileler için ücretleri artırarak “hayat pahalılığı krizinin nedenlerini” ele almak istediğini söyledi. Ancak iş grupları, istihdam uzmanları ve ekonomistler, asgari ücretin artırılmasına yönelik sürekli baskının enflasyonu körükleme, işletmeleri sıkıştırma ve daha düşük ücretli çalışanların çocuk bakımı ve işe gidip gelme maliyetlerini düşürmek için tasarlanan programlardan yararlanamama riskini taşıdığını ifade ediyor.

Bir önceki Muhafazakar hükümet, yardım alanların çalışarak para kazanmasını sağlamak umuduyla, en düşük maaş alanlara yönelik eşikte güçlü artışlar yapılması için bastırmıştı. Son iki yılda ücretlerdeki hızlı artışların, açık iş pozisyonlarındaki düşüş ve işsizlikteki artışla aynı döneme denk gelmesi, yöneticilerin daha fazla kişiyi işe almaktan kaçındığının bir göstergesi olabilir.

İngiltere Merkez Bankası (BOE), borçlanma maliyetlerini 16 yılın en yüksek seviyesinden aşağı çekip çekmeyeceğine karar vereceği Ağustos ayındaki toplantısı öncesinde İşçi Partisi’nin ücretleri artırma planlarını yakından izliyor. BOE, Haziran toplantısında asgari ücret artışının ekonominin genelindeki ücret ve fiyatlar üzerinde “beklenenden daha büyük bir etkiye sahip olabileceği” konusunda uyarıda bulundu çünkü bu politika gelir skalasının daha üstündeki ücretleri etkiliyor.

Politika yapıcı Jonathan Haskel, işgücü piyasasındaki sıkılığın enflasyonu bir süre daha hedefin üzerinde tutacağını ve faizlerin şimdilik sabit tutulmasını haklı çıkaracağını belirtti. Haskel, bölgesel temsilciler ve karar alıcı panelin “bu yıl %5 civarında maaş ödemelerine işaret ettiğini” söyledi. Haskel’e göre bu durum, “boş pozisyonlar ile işsizlik arasındaki eşleştirme sürecinin bozulduğunun bir işareti. Dolayısıyla, herhangi bir işsizlik seviyesi daha yüksek boş pozisyonlarla ve dolayısıyla daha fazla ücret baskısıyla ilişkilendiriliyor.”

Goldman Sachs ekonomistleri bir notta, “BOE için etkileri sınırlı olacaktır, ancak İşçi Partisi’nin Yaşam Ücreti’nde büyük bir artış sağlaması durumunda daha yavaş faiz indirimi riskleri vardır” dedi ve politikanın “muhtemelen daha yüksek işgücü maliyetlerine sahip yerli şirketler için en büyük risk kaynağı” olduğunu ekledi.

İş Dünyası Asgari Ücret Artışından Endişeli

İş dünyası liderleri, asgari ücret artışının kendilerini işe alımları azaltmaya ve fiyatları yükseltmeye zorladığı konusunda uyarıyor. Ayrıca, işgücünün geri kalanı için ücretleri yükseltme kabiliyetlerini de kısıtladığını belirtiyorlar. Currys Plc İcra Kurulu Başkanı Alex Baldock, bu politikanın daha fazla işçi çalıştırmayı engelleyici derecede maliyetli hale getirebileceği uyarısında bulundu. Ülkenin en büyük işveren grubu olan CBI, yaşam standartlarının yükseltilmesi için yeni bir yaklaşım çağrısında bulundu. İngiliz Ticaret Odaları ise işverenlerin karşılayabileceklerinin sınırlarına dikkat çekti.

İşçi Partisi’nin vaadi, asgari ücretin enflasyona paralel olarak artırılması ya da gerçek yaşam ücretine denk gelecek daha iddialı bir artış olarak yorumlanabilir. Resolution Foundation’a göre bu durum, asgari ücretin medyan ücretin %66’sından %70’ine çıkarılması gerektiğine işaret edebilir.

Birçok çalışan da bu durumdan memnun değil. İngiliz çalışanlar, vergi öncesi kazançlarının bir kısmından feragat ederek ekstra izin günleri, bisikletle işe gitme düzenlemeleri, kreş kuponları veya ekstra emeklilik katkı payları gibi avantajlardan yararlanabiliyor. Alt eşikteki keskin artış, bu oranda kazanan ve bu avantajlardan yararlanamayan daha büyük bir insan havuzu yarattı.

Chartered Institute of Personnel and Development’ın kıdemli ödül danışmanı Charles Cotton, “Düşük ücretli çalışanların, yüksek maaşlı meslektaşlarına kıyasla maaştan fedakarlık avantajlarından yararlanamaması haksızlıktır” dedi. “Bir şirketin genel müdürü maaş fedakârlığından yararlanabilir ama ofis temizlikçisi ya da ofis güvenlik görevlisi yeterince kazanmadığı için yararlanamaz.”

Bir işçi grubu olan Unison, ücret artışlarının yapılmamasının, Ulusal Sağlık Hizmeti’ndeki bazı personelin – hamallar, sağlık asistanları, temizlikçiler ve 999 çağrı hizmetlileri dahil – “yıllardır kullandıkları destek programlarına artık erişemeyecekleri” anlamına geldiğini söyledi. Unison’un sağlık müdürü Helga Pile, “Artık çocuk bakımı, sezonluk biletler ve otopark için daha da fazla para ödemek zorunda kalacaklar” dedi.