Shetland’da Deniz Altı Tünel Projesi: Adaların Hayatı Değişebilir

Shetland Adaları Belediye Meclisi, yaşlanan feribot filosunu bırakıp deniz altı tünelleriyle adaları birbirine bağlamayı hedefliyor. Proje kapsamında dört dış adanın – Unst, Yell, Bressay ve Whalsay – ana adaya bağlanması planlanıyor.

Faroe Adaları Modeli İlham Veriyor

Faroe Adaları Başbakanı Aksel Johannesen, Shetland’ın bu projeyi hayata geçirmesi halinde ekonomisinin ve ada yaşamının canlanacağını belirtiyor. 18 adadan oluşan Faroe Adaları, 1960’lardan bu yana tünel inşaatına yatırım yapıyor ve şu anda 23 tünelle birbirine bağlı; bunların dördü deniz altında.

En dikkat çekici yapı, Streymoy ve Eysturoy adalarını bağlayan, 11,4 kilometrelik ve dünyanın tek deniz altı kavşağına sahip tünel. Johannesen, “Altyapıya yapılan yatırım, ada nüfusunu ve ekonomisini büyüttü” diyor.

Ekonomik ve Sosyal Etki Beklentisi

Shetland, Birleşik Krallık’ın en kuzeydeki adası Unst dahil olmak üzere toplam 100 adadan oluşuyor. Adanın Belediye Başkanı Emma Macdonald, tünellerin ulaşımı kolaylaştırarak hem balıkçılık hem de yeni gelişen uzay ve rüzgâr enerjisi sektörleri için büyük bir fırsat yaratacağını ifade ediyor.

Shetland, 2024’te 844 milyon sterlinlik uluslararası satışa ulaşan Birleşik Krallık somon ihracatının dörtte birini karşılıyor. Scottish Sea Farms yöneticisi Anne Anderson, altyapı eksikliği nedeniyle uluslararası pazarda pay kaybettiklerini belirterek, “Faroe Adaları modelini kopyalamalıyız” çağrısında bulunuyor.

Faroe Adaları

Finansman ve Tünel Tekniği

Konsey, proje için 990 bin sterlinlik bir fizibilite çalışması başlattı. Danışmanlık veren mühendislik firması COWI’den Andy Sloan, Faroe Adaları’nda kullanılan “del ve patlat” (drill and blast) yönteminin Shetland’da da uygulanabileceğini söylüyor. Projenin maliyeti henüz açıklanmadı ancak Faroese modeline benzer şekilde, borçlanma ve ücretli geçiş sistemi (toll) en olası finansman yöntemi olarak görülüyor.

Ada Yaşamı Değişecek mi?

Projeye karşı örgütlü bir muhalefet olmasa da bazı ada sakinleri tünellerin ada yaşamını dönüştürmesinden endişe duyuyor. Ancak Unst’taki Final Checkout mağazasının sahibi Pat Burns, sık sık yaşanan feribot aksamaları nedeniyle fikrini değiştirdiğini belirterek, “Eskiden kararsızdım ama artık tünel olmadan hayat çok zor olacak” diyor.

Detaylı fizibilite raporunun 2026’nın başında tamamlanması ve ardından nihai kararın verilmesi bekleniyor.