{"id":6646,"date":"2020-11-11T18:09:20","date_gmt":"2020-11-11T15:09:20","guid":{"rendered":"https:\/\/by-tv.co.uk\/?p=6646"},"modified":"2020-11-11T18:09:20","modified_gmt":"2020-11-11T15:09:20","slug":"birinci-dunya-savasinin-ustunden-102-yil-gecti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/birinci-dunya-savasinin-ustunden-102-yil-gecti\/","title":{"rendered":"Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n \u00fcst\u00fcnden 102 y\u0131l ge\u00e7ti"},"content":{"rendered":"<p>ANKARA (AA) &#8211; Milyonlarca sivil ve askerin \u00f6l\u00fcm\u00fcne, bir\u00e7ok devletin y\u0131k\u0131lmas\u0131na ve bir\u00e7o\u011funun da kurulmas\u0131na neden olan\u00a0<strong>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n\u00a0<\/strong>sona ermesinden bu yana 102 y\u0131l ge\u00e7ti.<\/p>\n<p>Bosnal\u0131 S\u0131rp milliyet\u00e7isi Gavrilo Princip&#8217;in, 28 Haziran 1914&#8217;te Saraybosna&#8217;y\u0131 ziyareti s\u0131ras\u0131nda Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu Veliahd\u0131 Franz Ferdinand ve e\u015fi Sophie&#8217;yi \u00f6ld\u00fcrmesi Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n fitilini ate\u015fledi.<\/p>\n<p>&#8220;Tarihin ilk k\u00fcresel sava\u015f\u0131&#8221; olarak kay\u0131tlara ge\u00e7en 40 \u00fclke ve kolonilerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Avrupa merkezli sava\u015f, 28 Temmuz 1914&#8217;te ba\u015flad\u0131 ve 4 y\u0131l s\u00fcrd\u00fc.<\/p><div id=\"briti-3610670087\" class=\"briti-icerik\" style=\"margin-top: 5px;margin-bottom: 5px;\"><a href=\"https:\/\/piaryum.com\/services\/\" aria-label=\"piaryum banner\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/by-tv.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Gemini_Generated_Image_g5yqr1g5yqr1g5yq.jpg\" alt=\"\"  width=\"2064\" height=\"1152\"   \/><\/a><\/div>\n<p>Milyonlarca sivil ve askerin \u00f6l\u00fcm\u00fcne ve yaralanmas\u0131na neden olan sava\u015f 1918&#8217;de imzalanan ate\u015fkes anla\u015fmas\u0131yla sona erdi.<\/p>\n<p>\u0130ngiltere, Fransa ve Rusya&#8217;n\u0131n merkezde oldu\u011fu \u0130tilaf Devletleri ile Alman \u0130mparatorlu\u011fu, Avusturya &#8211; Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu ve Osmanl\u0131 Devleti&#8217;nin olu\u015fturdu\u011fu \u0130ttifak Devletleri&#8217;nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fi sava\u015ftan \u0130tilaf Devletleri galibiyetle ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>ABD&#8217;nin sava\u015fa girmesiyle biti\u015f s\u00fcreci h\u0131zlanan Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n sonucunda 17 milyon ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybederken, yakla\u015f\u0131k 21 milyon ki\u015fi de yaraland\u0131.<\/p>\n<h3>D\u00fcnya siyasi haritas\u0131ndaki de\u011fi\u015fim<\/h3>\n<p>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;ndaki \u00f6l\u00fcmlerin 6,6 milyonunu sivil kay\u0131plar olu\u015ftururken, sava\u015fta yakla\u015f\u0131k 10 milyon asker de hayat\u0131n\u0131 kaybetti. G\u00fcnde ortalama 6 bin ki\u015finin ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;nda yakla\u015f\u0131k 65 milyon asker seferber edildi.<\/p>\n<p>Tarihin o zamana kadar kaydetti\u011fi en kanl\u0131 sava\u015flardan biri olan Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 imzalanan yeni anla\u015fmalarla imparatorluklar y\u0131k\u0131l\u0131rken, \u00e7ok say\u0131da yeni devlet kuruldu.<\/p>\n<p>Yeni d\u00fcnya d\u00fczeninin temelinin at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 o s\u00fcre\u00e7te, Almanya, Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu ve Osmanl\u0131 Devleti da\u011f\u0131ld\u0131, \u00c7ekoslovakya, Avusturya, Macaristan, Polonya, Litvanya, Estonya, Ukrayna, Yugoslavya ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti gibi yeni devletler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Bununla beraber, siyasi anla\u015fmazl\u0131klar\u0131ndan kaynaklanan s\u0131n\u0131r ihtilaflar\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de \u00fclkeler aras\u0131nda tart\u0131\u015fma konusu olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<h3>Ekonomik buhran<\/h3>\n<p>\u00c7ok b\u00fcy\u00fck ekonomik maliyetle yap\u0131lan Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n en b\u00fcy\u00fck k\u00fcresel bunal\u0131m\u0131na neden oldu.<\/p>\n<p>ABD haricinde, t\u00fcm b\u00fcy\u00fck devletler taraf\u0131ndan tahakkuk eden bor\u00e7lar, sava\u015f sonras\u0131 ekonomik d\u00fcnyay\u0131 takip etti. \u0130\u015fsizlik artt\u0131 ve enflasyon ya\u015fam maliyetini \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u015fekilde art\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, g\u00f6rece ekonomik refah d\u00f6nemini aniden sona erdirerek, onu 20 y\u0131ll\u0131k ekonomik sefaletle de\u011fi\u015ftirdi.<\/p>\n<h3>Sava\u015f sonras\u0131 salg\u0131n ve k\u0131tl\u0131k<\/h3>\n<p>Tarihte en \u00e7ok zayiat verilen 5&#8217;inci sava\u015f olarak kay\u0131tlara ge\u00e7en ve 4 y\u0131l s\u00fcren Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;ndaki \u00f6l\u00fcmlerin \u00e7o\u011funlu\u011funu ise sava\u015f ortam\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klar, salg\u0131n ve k\u0131tl\u0131k olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p>Sava\u015f ortam\u0131ndaki k\u0131tl\u0131k ve a\u00e7l\u0131k refah i\u00e7inde olan Avrupa ba\u015fkentlerini eritirken, en \u00e7ok a\u00e7l\u0131k \u00e7eken ise Rusya oldu.<\/p>\n<p>Milyonlarca sivil ve asker de sava\u015f\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru ortaya \u00e7\u0131kan \u0130spanyol gribi salg\u0131n\u0131na yenik d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<h3>Sava\u015f\u0131n neden oldu\u011fu askeri zayiat<\/h3>\n<p>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;ndan erken ayr\u0131lan Rusya 1 milyon 800 bin, ma\u011flup Almanya ise 1 milyon 700 bin ile sava\u015fta en \u00e7ok asker kaybeden iki \u00fclke oldu. Bu iki \u00fclkeyi, sava\u015fta 1 milyon 350 bin askerini kaybeden Fransa izledi.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Devleti&#8217;nin ortalama 500 bin askerini kaybetti\u011fi sava\u015fta, m\u00fcttefiki Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu 1 milyon 200 bin askerini kaybetti.<\/p>\n<p>Sava\u015f\u0131n bitmesine bir y\u0131l kala \u0130tilaf Devletleri&#8217;nin yan\u0131nda sava\u015fa kat\u0131lan ABD, bir y\u0131lda 116 bin askerini kaybederken, 4 y\u0131l boyunca kolonileriyle beraber sava\u015fan \u0130ngiltere 800 bin kadar askeri zayiat verdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"briti-2599922226\" class=\"briti-icerikten-sonra_2\" style=\"margin-top: 25px;margin-bottom: 25px;\"><a href=\"https:\/\/wa.me\/message\/NDZLLIOQT4H3O1\" aria-label=\"bytv reklam banner\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/by-tv.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/bytv-reklam-banner.jpg\" alt=\"\"  width=\"2376\" height=\"1008\"   \/><\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ANKARA (AA) &#8211; Milyonlarca sivil ve askerin \u00f6l\u00fcm\u00fcne, bir\u00e7ok devletin y\u0131k\u0131lmas\u0131na ve bir\u00e7o\u011funun da kurulmas\u0131na neden olan\u00a0Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n\u00a0sona ermesinden bu yana 102 y\u0131l ge\u00e7ti. Bosnal\u0131 S\u0131rp milliyet\u00e7isi Gavrilo Princip&#8217;in, 28 Haziran 1914&#8217;te Saraybosna&#8217;y\u0131 ziyareti s\u0131ras\u0131nda Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu Veliahd\u0131 Franz Ferdinand ve e\u015fi Sophie&#8217;yi \u00f6ld\u00fcrmesi Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n fitilini ate\u015fledi. &#8220;Tarihin ilk k\u00fcresel sava\u015f\u0131&#8221; olarak kay\u0131tlara ge\u00e7en 40 \u00fclke ve kolonilerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Avrupa merkezli sava\u015f, 28 Temmuz 1914&#8217;te ba\u015flad\u0131 ve 4 y\u0131l s\u00fcrd\u00fc. Milyonlarca sivil ve askerin \u00f6l\u00fcm\u00fcne ve yaralanmas\u0131na neden olan sava\u015f 1918&#8217;de imzalanan ate\u015fkes anla\u015fmas\u0131yla sona erdi. \u0130ngiltere, Fransa ve Rusya&#8217;n\u0131n merkezde oldu\u011fu \u0130tilaf Devletleri ile Alman \u0130mparatorlu\u011fu, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6647,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[2238,2237,2236,2234,2239,2228,2240,2235],"class_list":["post-6646","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-aclik","tag-asker","tag-avrupa-merkezli-savas","tag-birinci-dunya-savasi","tag-kitlik","tag-savas","tag-sivil-kayiplar","tag-tarihin-ilk-kuresel-savasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6646"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6646\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6647"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}