{"id":31283,"date":"2025-05-16T13:29:53","date_gmt":"2025-05-16T12:29:53","guid":{"rendered":"https:\/\/by-tv.co.uk\/?p=31283"},"modified":"2025-05-16T14:15:32","modified_gmt":"2025-05-16T13:15:32","slug":"turk-bilim-insani-dr-mine-koprulunun-basinda-yer-aldigi-cinsiyet-temelli-buyuk-saglik-arastirmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/turk-bilim-insani-dr-mine-koprulu-nun-basinda-yer-aldigi-cinsiyet-temelli-buyuk-saglik-arastirmasi\/","title":{"rendered":"T\u00fcrk Bilim \u0130nsan\u0131 Dr. Mine K\u00f6pr\u00fcl\u00fc&#8217;n\u00fcn Ba\u015f\u0131nda Yer Ald\u0131\u011f\u0131 Cinsiyet Temelli B\u00fcy\u00fck Sa\u011fl\u0131k Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Yay\u0131nland\u0131"},"content":{"rendered":"<p class=\"\" data-start=\"238\" data-end=\"748\">Kad\u0131nlar ve erkeklerin baz\u0131 hastal\u0131klara neden farkl\u0131 tepkiler verdi\u011fini ara\u015ft\u0131ran uluslararas\u0131 bir bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma, insan biyolojisine dair \u00f6nemli bulgular ortaya koydu. <strong>Queen Mary \u00dcniversitesi<\/strong>\u2019ne ba\u011fl\u0131 <strong>Precision Healthcare Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc (PHURI)<\/strong> doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 <strong>Dr. Mine K\u00f6pr\u00fcl\u00fc<\/strong> ve <strong>PHURI Direkt\u00f6r\u00fc Prof. Claudia Langenberg<\/strong>\u2019in liderli\u011finde y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmada, 56.000 kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n verileri kullan\u0131larak protein seviyeleri ve bu seviyelerin genetik temelleri cinsiyet baz\u0131nda analiz edildi.<\/p>\n<p class=\"\" data-start=\"750\" data-end=\"965\">Ara\u015ft\u0131rma Berlin Charit\u00e9 Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcs\u00fc (BIH) ve Cambridge \u00dcniversitesi MRC Epidemiyoloji Birimi\u2019nin katk\u0131s\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. \u00c7al\u0131\u015fma sonu\u00e7lar\u0131 <a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41467-025-59034-4\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong><em data-start=\"919\" data-end=\"942\">Nature Communications<\/em> <\/strong><\/a>dergisinde yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<div id=\"attachment_31290\" style=\"width: 2070px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-31290\" class=\"size-full wp-image-31290\" src=\"https:\/\/by-tv.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Mine-Koprulu.jpg\" alt=\"\" width=\"2060\" height=\"1502\" title=\"\"><p id=\"caption-attachment-31290\" class=\"wp-caption-text\">Queen Mary \u00dcniversitesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Precision Healthcare Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc (PHURI) doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Dr. Mine K\u00f6pr\u00fcl\u00fc<\/p><\/div>\n<h4><strong>Protein Seviyelerinde Cinsiyet Bazl\u0131 Farklar<\/strong><\/h4>\n<p><strong>UK Biobank ve Fenland<\/strong> \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda toplanan verilerle yakla\u015f\u0131k 6.000 proteinin genetik kontrol mekanizmalar\u0131 analiz edildi. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n temel amac\u0131, kad\u0131nlar ve erkekler aras\u0131nda bu genetik mekanizmalar\u0131n farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterip g\u00f6stermedi\u011fini anlamak ve bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n hastal\u0131klarla olan ili\u015fkisini ortaya koymakt\u0131. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 <strong>Nature Communications<\/strong> dergisinde yay\u0131mland\u0131.<\/p><div id=\"briti-2859317794\" class=\"briti-icerik\" style=\"margin-top: 5px;margin-bottom: 5px;\"><a href=\"https:\/\/piaryum.com\/services\/\" aria-label=\"piaryum banner\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/by-tv.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Gemini_Generated_Image_g5yqr1g5yqr1g5yq.jpg\" alt=\"\"  width=\"2064\" height=\"1152\"   \/><\/a><\/div>\n<p>Elde edilen sonu\u00e7lara g\u00f6re, kanda incelenen proteinlerin yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te ikisinin seviyeleri biyolojik kad\u0131nlar ve erkekler aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steriyor. Ancak daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 genetik analizler, bu proteinlerin yaln\u0131zca \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n \u2014 yakla\u015f\u0131k 100 kadar\u0131n\u0131n \u2014 seviyelerini etkileyen genetik varyantlar\u0131n cinsiyete ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011fini ortaya koydu.<\/p>\n<p>Bu bulgular, baz\u0131 protein seviyelerinin kad\u0131nlar ve erkekler aras\u0131nda farkl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n yaln\u0131zca genetik nedenlerle a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, cinsiyetler aras\u0131 sa\u011fl\u0131k farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde hormon seviyeleri, maddi olanaklar, sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fim, \u00e7evresel ko\u015fullar ve ya\u015fam tarz\u0131 gibi genetik d\u0131\u015f\u0131 fakt\u00f6rlerin de dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor.<\/p>\n<h4>\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f yazar\u0131&nbsp; <a href=\"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/?s=mine+k\u00f6pr\u00fcl\u00fc\"><strong>Dr. Mine K\u00f6pr\u00fcl\u00fc<\/strong><\/a>&nbsp;&nbsp;\u201cTarihte ilk kez, insan biyolojisini bu kadar ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir d\u00fczeyde inceleyebiliyoruz.<\/h4>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f yazar\u0131&nbsp; <a href=\"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/?s=mine+k\u00f6pr\u00fcl\u00fc\"><strong>Dr. Mine K\u00f6pr\u00fcl\u00fc<\/strong><\/a>, bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n insan biyolojisinin cinsiyete ba\u011fl\u0131 genetik etkilerini bug\u00fcne kadar g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir detayla ortaya koydu\u011funu vurgulayarak,&nbsp; &nbsp;\u201cTarihte ilk kez, insan biyolojisini bu kadar ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir d\u00fczeyde inceleyebiliyoruz. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, genetik kodumuzun kanda protein seviyeleri \u00fczerindeki cinsiyete ba\u011fl\u0131 etkilerini ortaya koyan \u015fimdiye kadarki en kapsaml\u0131 ve en b\u00fcy\u00fck ara\u015ft\u0131rma. Bulgular\u0131m\u0131z, herkese daha e\u015fit ve ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f sa\u011fl\u0131k hizmetleri sunabilmek i\u00e7in, sa\u011fl\u0131k farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 etkileyen fakt\u00f6rleri \u2014 hem genetik hem de genetik \u00f6tesi d\u00fczeyde \u2014 daha iyi anlaman\u0131n \u00f6nemini vurguluyor.\u201d dedi.<\/p>\n<div id=\"attachment_31294\" style=\"width: 2058px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-31294\" class=\"wp-image-31294 size-full\" src=\"https:\/\/by-tv.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1747140949831.jpg\" alt=\"\" width=\"2048\" height=\"1122\" title=\"\"><p id=\"caption-attachment-31294\" class=\"wp-caption-text\">Created in BioRender. (2025)<\/p><\/div>\n<p><strong>Queen Mary \u00dcniversitesi PHURI Direkt\u00f6r\u00fc ve Berlin Charit\u00e9 Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde Profes\u00f6r olan Claudia Langenberg<\/strong> ise \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n<p>\u201cProtein seviyeleri ve bu seviyelerin genetik temellerine dair veriler, ila\u00e7 geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerinde giderek daha fazla \u00f6nem kazan\u0131yor. Bu t\u00fcr verilerin sundu\u011fu potansiyel, UK Biobank gibi geni\u015f insan veri tabanlar\u0131na yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n artmas\u0131na da katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n<div id=\"attachment_31292\" style=\"width: 1610px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-31292\" class=\"size-full wp-image-31292\" src=\"https:\/\/by-tv.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Claudia-Langenberg-i.jpeg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"1066\" title=\"\"><p id=\"caption-attachment-31292\" class=\"wp-caption-text\">Queen Mary \u00dcniversitesi PHURI Direkt\u00f6r\u00fc ve Berlin Charit\u00e9 Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde Profes\u00f6r olan Claudia Langenberg i<\/p><\/div>\n<p>Kad\u0131nlar ve erkekler aras\u0131ndaki protein d\u00fczeylerindeki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131, ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f t\u0131p yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik bir rol oynuyor. Ara\u015ft\u0131rma bulgular\u0131m\u0131z, \u00e7ok az istisna d\u0131\u015f\u0131nda, bilinen inceledi\u011fimiz proteinleri kontrol eden genetik varyantlar\u0131n kad\u0131nlar ve erkeklerde b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde benzer \u015fekilde i\u015fledi\u011fini ortaya koyuyor. Bu da, incelenen genetik mekanizmalar\u0131 baz alan ila\u00e7 hedeflerinin \u00e7o\u011funlukla her iki biyolojik cinsiyete de uygulanabilir oldu\u011funu destekleyen \u00f6nemli bir kan\u0131t sunuyor.\u201d<\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar kromozomal bilgiler (XX veya XY) temel al\u0131narak biyolojik olarak \u2018kad\u0131n\u2019 veya \u2018erkek\u2019 olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kromozomal bilgilerin her zaman bireyin toplumsal cinsiyet kimli\u011fiyle \u00f6rt\u00fc\u015fmeyebilece\u011fini ancak bu bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmada kullan\u0131lan genetik ve protein d\u00fczeyindeki analizler i\u00e7in bu kategorilendirmenin gerekli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmektedir. Ayr\u0131ca, toplumsal cinsiyet kimli\u011fine dair veriler \u00e7al\u0131\u015fmalarda tutarl\u0131 bi\u00e7imde kaydedilmedi\u011fi i\u00e7in bu fakt\u00f6r \u00e7al\u0131\u015fmada kapsaml\u0131 olarak de\u011ferlendirilememi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"briti-2434660271\" class=\"briti-icerikten-sonra_2\" style=\"margin-top: 25px;margin-bottom: 25px;\"><a href=\"https:\/\/wa.me\/message\/NDZLLIOQT4H3O1\" aria-label=\"bytv reklam banner\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/by-tv.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/bytv-reklam-banner.jpg\" alt=\"\"  width=\"2376\" height=\"1008\"   \/><\/a><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kad\u0131nlar ve erkeklerin baz\u0131 hastal\u0131klara neden farkl\u0131 tepkiler verdi\u011fini ara\u015ft\u0131ran uluslararas\u0131 bir bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma, insan biyolojisine dair \u00f6nemli bulgular ortaya koydu. Queen Mary \u00dcniversitesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Precision Healthcare Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc (PHURI) doktora sonras\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Dr. Mine K\u00f6pr\u00fcl\u00fc ve PHURI Direkt\u00f6r\u00fc Prof. Claudia Langenberg\u2019in liderli\u011finde y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmada, 56.000 kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n verileri kullan\u0131larak protein seviyeleri ve bu seviyelerin genetik temelleri cinsiyet baz\u0131nda analiz edildi. Ara\u015ft\u0131rma Berlin Charit\u00e9 Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcs\u00fc (BIH) ve Cambridge \u00dcniversitesi MRC Epidemiyoloji Birimi\u2019nin katk\u0131s\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. \u00c7al\u0131\u015fma sonu\u00e7lar\u0131 Nature Communications dergisinde yay\u0131mland\u0131. Protein Seviyelerinde Cinsiyet Bazl\u0131 Farklar UK Biobank ve Fenland \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda toplanan verilerle yakla\u015f\u0131k 6.000 proteinin genetik kontrol mekanizmalar\u0131 analiz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31284,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-31283","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31283","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31283"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31283\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31284"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31283"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31283"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/by-tv.co.uk\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31283"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}