ABD Başkanı Donald Trump, İngiltere’nin eski başbakanı Tony Blair’in, Gazze’de geçici yönetim oluşturulması hedefiyle kurulan “Barış Kurulu”na ilk üye olarak katılacağını açıkladı. Kurul, İsrail ile Hamas arasında yaklaşık iki yıldır süren savaşı sona erdirmeyi amaçlayan 20 maddelik Amerikan planının bir parçası.
Trump’ın planına göre, Gazze’nin idaresi teknokrat ve apolitik bir Filistin komitesi tarafından yürütülecek. Bu komite, “Barış Kurulu” tarafından denetlenecek ve kurulun başkanlığını da doğrudan Donald Trump üstlenecek. Tony Blair’in ardından diğer uluslararası üyelerin isimleri ilerleyen günlerde duyurulacak.
Planın içeriği ve Blair’in rolü
Söz konusu plan, Hamas’ın Gazze yönetiminde hiçbir şekilde yer almamasını öngörüyor. Ayrıca silahsızlandırma, yeniden inşa süreci ve kamu hizmetlerinin sunulması gibi temel başlıklara odaklanıyor. Blair, bu planı “iki yıllık savaş, sefalet ve acıya son vermek için en iyi yol” olarak tanımladı.
BBC’nin haberine göre, Hamas’a 20 maddelik teklifin iletildiği doğrulandı. Hamas’tan üst düzey bir yetkili, anlaşmanın Filistin çıkarlarını koruması, İsrail’in tamamen çekilmesini sağlaması ve savaşı sona erdirmesi şartıyla her türlü öneriye açık olduklarını ifade etti.
Blair, başbakanlığı döneminde 2003 Irak Savaşı’na katılım kararı nedeniyle yoğun eleştirilere maruz kalmıştı. Savaş sonrası dönemde ise ABD, AB, Rusya ve BM’den oluşan Dörtlü’nün Ortadoğu Temsilcisi olarak görev yapmış; özellikle Filistin ekonomisinin gelişimi ve iki devletli çözüm çabalarına katkı sağlamıştı.
Trump yönetiminin yön değişikliği
Trump’ın bu planı, Şubat ayında dile getirdiği tartışmalı “Gazze’yi Orta Doğu Rivierası’na dönüştürme” önerisinden önemli bir sapma olarak görülüyor. O dönemde ABD’nin bölgeyi kontrol altına alması ve Filistinlilerin gönüllü göçü gündeme getirilmişti. Ancak bu fikir, hem uluslararası hukuk açısından tehlikeli bulunmuş hem de Blair’in ofisi tarafından desteklenmemişti.
Pazartesi günü açıklanan yeni plan ise geçici bir uluslararası yönetimi ve yerinde çözüm arayışını öne çıkarıyor.
İsrail-Hamas savaşı ve son durum
İsrail, 7 Ekim 2023’te Hamas’ın düzenlediği ve 1.200 kişinin hayatını kaybettiği saldırının ardından Gazze’ye yoğun bir askeri operasyon başlatmıştı. Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre, bu operasyonlarda şimdiye kadar en az 66.000 kişi yaşamını yitirdi.
Birleşmiş Milletler destekli kuruluşlar, bölgede kıtlık yaşandığını doğrularken, BM’nin bağımsız soruşturma komisyonu ise İsrail’in Gazze’de soykırım suçu işlediği sonucuna vardı. İsrail bu suçlamaları kesin bir dille reddediyor.
Uluslararası tepkiler ve alternatif planlar
ABD ve İsrail, mart ayında Arap ülkelerinin sunduğu ve Gazze’de yaşayan 2,1 milyon kişinin yerinde kalmasını öngören yeniden inşa planını reddetmişti. Arap planı, bağımsız bir uzmanlar komitesi ve uluslararası barış gücünü içermekteydi.
İngiltere ise bu hafta Fransa, Kanada ve Avustralya ile birlikte Filistin’i devlet olarak tanıdığını açıkladı. Bu adım, iki devletli çözüm çağrılarını güçlendirirken, İsrail ve ABD tarafından “Hamas’a ödül” olarak nitelendirildi.
Trump yönetimi, yeni “Barış Kurulu” planıyla hem İsrail’in güvenliğini garanti altına almayı hem de Gazze halkı için istikrarlı bir gelecek oluşturmayı hedefliyor. Tony Blair’in bu çabalarda üstleneceği rol, bölgedeki diplomatik dengeleri yeniden şekillendirebilir.
By 
Comments