İngiltere Parlamentosu’nda 8 Eylül’de yapılan oturumda milletvekilleri, Nitelikli İşçi vizeleri için süresiz oturum hakkının (Indefinite Leave to Remain – ILR) 5 yıldan 10 yıla çıkarılması yönündeki hükümet planlarını eleştirdi. 270 binden fazla imzalanan iki e-dilekçe sonucunda gündeme taşınan tartışmada, Hong Kong British National (Overseas) [BN(O)] vizesi sahipleri için mevcut 5 yıllık sürecin korunması da ele alındı.
Göçmenlik yasa taslağı sonrası artan kaygılar
Mayıs ayında yayımlanan Göçmenlik Beyaz Kitabı, ILR süresinin 10 yıla çıkarılmasını öngören “kazanılmış yerleşim ve vatandaşlık” modelini gündeme getirmişti. Ancak bu öneri, hem göçmenler hem de iş dünyası için belirsizlik yarattı. Vekillerin temel soruları şunlar oldu: Kimler muaf olacak? “Anlamlı katkı” nasıl tanımlanacak? Değişiklikler geriye dönük mü uygulanacak?
Özellikle Nitelikli İşçi vizeleriyle İngiltere’de yaşayan on binlerce kişi, aile planlarını 5 yıllık sürece göre yapmış durumda. Yeni modelin geriye dönük uygulanması hâlinde birçok ailenin eğitim, konut ve iş hayatı planlarının ciddi şekilde aksayacağı dile getirildi.
Oturumu başlatan Güney Norfolk İşçi Partisi Milletvekili Ben Goldsborough, göçmenlik politikasında “adalet” vurgusu yaptı. Goldsborough, göçmen karşıtı söylemleri eleştirerek, “Yönetilen göç, ekonomimizi büyütür, kültürümüzü zenginleştirir” dedi.
Goldsborough, özellikle sağlık ve araştırma sektörlerinde çalışan vize sahiplerinin büyük bir belirsizlik içinde olduğunu ve ekonomik etki ile sömürü risklerine dair yeterli değerlendirme yapılmadığını savundu. BN(O) vizesiyle gelenlerin ise Çin’in baskı yasasına karşı İngiltere’nin insani yanıtı olarak ülkeye kabul edildiğini hatırlattı. Süre uzatımının, Çin’e “propaganda zaferi” kazandırabileceğini söyledi.
“Kurallar yol ortasında değişemez”
Milletvekilleri, 5 yıllık sürece güvenerek hayatlarını İngiltere’ye taşıyan göçmenler için sürenin uzatılmasının “adil olmayacağı” konusunda hemfikirdi. Bir milletvekili, durumu “Maraton koşarken yarısında kuralların değiştiğini fark etmek” sözleriyle özetledi.
Sağlık hizmetlerindeki personel açığı da tartışmada öne çıktı. British Medical Association’a göre, İngiltere’de hâlihazırda 12 bin hastane doktoru ve 50 binden fazla hemşire ve ebe eksikliği bulunuyor. Vekiller, ILR süresinin uzamasının hem işe alımları hem de mevcut çalışanların motivasyonunu olumsuz etkileyeceğini savundu.
Milletvekillerinden geniş çaplı destek
Farklı partilerden milletvekilleri de endişelerini dile getirdi. Hampstead and Highgate Milletvekili Tulip Siddiq, mevcut vize sahiplerinin düzenlemelerden muaf tutulmasını savunurken, Brentford and Isleworth Milletvekili Ruth Cadbury bilişim sektörü çalışanlarının kariyer planlarının belirsizlikle sarsıldığını ifade etti. Richmond Park’tan Sarah Olney ise BN(O) vizesini “ahlaki bir taahhüt” olarak tanımlayarak, netlik sağlanmamasının “ekonomik açıdan zararlı ve zalimce” olduğunu söyledi.
Credit X, House of Commons of the United Kingdom
Birçok milletvekili, seçmenlerinden gelen hikâyeleri de paylaştı. Hendon Milletvekili David Pinto-Duschinsky, BN(O) sahiplerinin topluma iyi entegre olduğunu ancak ILR olmadan emeklilik haklarına erişim gibi konularda ciddi zorluklar yaşadığını belirtti. South Cambridgeshire’den Pippa Heylings ise ailelerin, olası uzatmaların yaratabileceği “güvenlik ve baskı” riskleri karşısında duyduğu kaygıya dikkat çekti.
Weald of Kent Milletvekili Muhafazakâr Katie Lam, Nitelikli İşçi vizeleri için sürenin uzatılmasına destek verirken, BN(O) sahiplerinin muaf tutulması gerektiğini savundu. Liberal Demokrat milletvekilleri Bobby Dean ve Luke Taylor ise, Hong Konglulara verilen sözlerin tutulması gerektiğini vurguladı.
Sömürü riski ve ekonomik etkiler
Tartışmalarda, özellikle sosyal bakım sektöründe çalışan göçmenlerin işverenlerine bağımlılığının artacağı ve sömürüye açık hâle gelebilecekleri vurgulandı. Bazı milletvekilleri, 10 yıllık bekleme süresini “bir nesil kadar uzun” diye tanımlayarak, bunun küresel yetenekleri caydıracağını ve iş dünyasının büyüme planlarını sekteye uğratacağını belirtti.
Nitelikli İşçi vizesi sahiplerinin zaten vergilerini ödedikleri, yıllık bin sterlinlik sağlık katkı payını karşıladıkları ancak kamu fonlarından yararlanamadıkları hatırlatıldı.
Middlesbrough and Thornaby East Milletvekili Andy McDonald, sosyal bakım sektöründeki sömürü vakalarına dikkat çekerek daha kapsayıcı bir vize sistemine ihtiyaç olduğunu belirtti. Ealing Central and Acton’dan Rupa Huq ise üniversitelerin uluslararası yeteneklere olan bağımlılığının tehlikeye girebileceği uyarısında bulundu.
Milletvekili Katie Lam “Önceliğimiz her zaman kendi vatandaşlarımız olmalıdır”
Westminster Hall’daki tartışmada göçmenler aleyhinde açıkça konuşan tek milletvekili, Weald of Kent Muhafazakâr Parti Milletvekili Katie Lam oldu. Lam, göçün maliyetli bir yük oluşturduğunu savunarak ILR kurallarının sıkılaştırılmasını talep etti.
Lam, son 30 yılda Birleşik Krallık’a milyonlarca kişinin göç ettiğini ve göç seviyesinin on yıllardır “aşırı yüksek” olduğunu söyledi. Göçmenlerin çoğunun ömürleri boyunca kamu hizmetlerinden ve devlet desteğinden faydalanarak ödediklerinden daha fazla maliyete yol açacağını öne sürdü. Ona göre, son yıllardaki göç dalgası “yüz milyarlarca poundluk bir maliyet” yaratmış ve bu, “Britanya siyasetindeki en büyük skandallardan biri” hâline gelmişti.
Lam, “hata yapıldığını” kabul ederek, göçü tersine çevirmek için süresiz oturum hakkı kazanma süresinin 5 yıldan 10 yıla çıkarılması gerektiğini savundu. Bununla da yetinmeyerek, suç işleyen, devlet desteği alan veya ülkeye katkısından fazla maliyet yaratan kişilerin vizelerinin iptal edilmesi ve ülkeden çıkarılması gerektiğini söyledi.
Geriye dönük değişikliklerin “adaletsiz” olduğunu savunan vekillere karşı çıkan Lam, “Bizim kutsal görevimiz yabancı uyruklulara değil, Britanya halkına adalet sağlamaktır. Önceliğimiz her zaman kendi vatandaşlarımız olmalıdır” dedi.
Lam, bu yaklaşımın vergi mükelleflerine yüz milyarlarca pound tasarruf sağlayacağını, kamu hizmetleri üzerindeki baskıyı azaltacağını ve “ulusal çıkarlara hizmet eden bir göç sistemi” oluşturacağını ileri sürdü. Ayrıca, beş yıllık vize süresinin süresiz oturum hakkı anlamına gelmediğini vurgulayarak, ülkeye gelenlerin “gerçek ve sürekli katkı sağlaması” gerektiğini belirtti.
Hong Kong BN(O) sahiplerini bu önerilerden ayrı tuttuğunu söyleyen Lam, onların insani bir bağlamda değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Ancak genel tutumunda, nitelikli işçi rotası üzerinden gelen göçmenleri ülke ekonomisine yük olarak nitelendirdi.
Hong Kong BN(O) vizeleri ayrı tutulacak
Hong Kong BN(O) vizesi sahipleri için ise farklı bir yaklaşım gündeme geldi. Bu sistemin, Pekin’in ulusal güvenlik yasasına karşı İngiltere’nin insani bir yanıtı olarak oluşturulduğu hatırlatıldı. Milletvekilleri, bu programda yapılacak geriye dönük değişikliklerin İngiltere’nin uluslararası güvenilirliğini zedeleyeceğini ve Çin’e propaganda malzemesi sağlayacağını dile getirdi.
Bakanlık: İstişare süreci başlatılacak
Göçmenlik Bakanı Alex Norris, süresiz oturum süresinin 10 yıla çıkarılmasıyla ilgili henüz kesinleşmiş bir karar olmadığını vurguladı. Norris, “İstişare süreci tüm paydaşlara açık olacak, ancak şu an bir takvim açıklayamıyoruz” dedi. Ayrıca, Nitelikli İşçi vizeleri ile Hong Kong BN(O) vizelerinin farklı değerlendirileceğini, ekonomik ve eşitlik etkisi analizlerinin de nihai öneriler tamamlandıktan sonra yapılacağını aktardı.
Norris, mevcut belirsizliğin göçmenler üzerinde kaygı yarattığını kabul ederek, “Nitelikli İşçiler bu süreçte onurlu bir şekilde muamele görmeli” ifadelerini kullandı.
Sonuç: Belirsizlik devam ediyor
Bugün itibarıyla hem Nitelikli İşçi hem de BN(O) vizesi sahipleri için 5 yıllık ILR süreci geçerliliğini koruyor. Ancak hükümetin başlatacağı istişare sürecinin kapsamı ve takvimi belirsizliğini sürdürüyor.
Milletvekilleri, mevcut vize sahiplerinin kazanılmış haklarının korunması ve geriye dönük uygulamaların engellenmesi konusunda hükümete çağrı yaptı. Tartışmalar, adalet, güven ve İngiltere’nin uluslararası yükümlülükleri açısından ILR süresinin geleceğinin kritik bir dönemece girdiğini gösterdi.
Kaynak: UK Parliament kayıtları
By 
Comments