Reeves’ten Birleşik Krallık’ta 40 Milyar Sterlinlik Vergi Artışı

WATCH LIVE: Chancellor @RachelReevesMP delivers the Autumn Budget 2024 to the @HouseofCommons. https://t.co/Sdn3wrPywB

— HM Treasury (@hmtreasury) October 30, 2024

Birleşik Krallık’ta 2010’dan bu yana ilk kez İşçi Partisi hükümeti tarafından hazırlanan bütçe, Muhafazakâr hükümetin bıraktığı mali açıkları kapatma amacı taşıyor. Reeves, seçim öncesi vaat ettikleri “ulusal yenilenme” hedefini gerçekleştirmek için vergi artışlarının ve kamu yatırımlarının zorunlu olduğunu vurguladı. Şansölye, sürpriz bir hareketle, gelir vergisi ve Ulusal Sigorta eşiklerinin dondurulmasının 2028’in ötesine uzatılmayacağını ve bunun “çalışan insanlara” zarar vermekten kaçınacağını söyledi

Bu bütçe, ayrıca Birleşik Krallık’ta 30 yıl içinde görülen en büyük vergi artışı olarak değerlendiriliyor.

Vergi Artışları ve Diğer Bütçe Detayları

• Ulusal Sigorta Primleri: İşverenlerin ulusal sigorta prim oranı %1,2 artırılarak %15’e yükseltildi. Bu değişikliğin, 2025 yılı itibarıyla yürürlüğe girmesi ve parlamentonun süresi sona erene kadar devlete toplamda £25 milyar gelir sağlaması öngörülüyor.
• Sermaye Kazanç Vergisi: Reeves, sermaye kazanç vergisinin alt oranını %10’dan %18’e, üst oranını ise %20’den %24’e çıkardıklarını açıkladı. Bu artışın sermaye kazançlarından daha fazla gelir elde etmek için önemli bir adım olduğu ifade edildi.
• Yakıt Vergisi ve Asgari Ücret: Yakıt vergisindeki dondurma kararı devam ederken, asgari ücrette artış yapılacağı duyuruldu. Ancak artış miktarına dair ayrıntılar paylaşılmadı.
• Gelir Vergisi Eşiği: Reeves, gelir vergisi ve ulusal sigorta eşiklerinde mevcut dondurmanın süresini uzatmama kararı aldıklarını da duyurdu. Beklentilerin aksine, bu eşikler 2028-2029 yılları itibarıyla enflasyona göre yeniden düzenlenecek ve gelir vergisi eşikleri Tories hükümetinin planladığı 2028 bitiş süresinin ötesine geçmeyecek.
• Kâr Payları ve Taşınan Kazançlar: Fon yöneticilerinin elde ettiği kâr paylarının vergisi %32’ye çıkarıldı.
• Petrol ve Gaz Firmalarına Ek Vergi: Enerji sektöründen daha fazla katkı elde edebilmek için petrol ve gaz firmalarına uygulanan ek vergi oranı %38’e yükseltildi.
• Varlık Temelli Vergi Düzenlemeleri: ‘Non-dom’ adı verilen ve İngiltere dışında yaşayan bireylere sağlanan vergi muafiyeti kaldırılarak yerleşim temelli bir vergi programı getirildi.
• NHS hakkında konuşan Reeves, baharda sağlık sistemini ele almak için 10 yıllık bir plan olacağını söyledi. NHS’nin bu Bütçe kapsamında yeni finansman alacağını da sözlerine ekledi.

Borçlanma Sınırlarında Değişiklik ve Kamu Yatırımları

• Borçlanma Hedefleri: Reeves, hükümetin borçlanma politikalarında değişikliğe giderek kamu yatırımları için daha geniş bir alan yaratmayı amaçladıklarını söyledi.
• Yeni Borçlanma Kriteri: Kamu sektöründe net mali yükümlülüklerin ekonomideki payını düşürmeye yönelik yeni bir hedef belirlenerek daha önce kullanılan kamu borcu göstergesi değiştirilmiş oldu.
• Üç Yıllık Döngü Kuralı: Borçlanma hedeflerinin üç yıllık bir döngüde gözden geçirileceği açıklandı. Böylece, yatırımlardan elde edilen faydalar daha somut bir şekilde takip edilebilecek.

Piyasaların İlk Tepkisi

• Tahvil ve Döviz Piyasası: Bloomberg’in haberine göre; Reeves’in açıklamaları sonrasında Birleşik Krallık tahvilleri değer kazanırken, sterlin dolar karşısında yaklaşık %0,6 değer kaybederek 1,2937 seviyesine geriledi.
• İç Piyasada Hareketlilik: Yerli hisse senetlerinde artış görülürken, özellikle iç pazara odaklı ev inşaat şirketleri olan Barratt Redrow Plc gibi firmalar %2,3 oranında değer kazandı.

Ekonomik ve Siyasi Yansımalar

• Yatırımlara Destek: Reeves, “Yalnızca maliyetleri değil, yatırımların getirdiği faydaları da göz önünde bulundurarak kurumlarımızı yatırım yapma konusunda serbest bırakıyoruz,” diyerek, bütçe politikalarının kamu yararına katkıda bulunacağını belirtti.
• Piyasa Uzmanlarının Yorumları: Toronto-Dominion Bankası’nın küresel strateji başkanı James Rossiter, Reeves’in bütçesini değerlendirirken, “Beklendiği gibi büyük vergiler, harcamalar ve borçlanmalar içeren bir bütçe. Bu durum piyasaları şaşırtmadı ve olumlu karşılandı,” dedi.

İşçi Partisi İçin Tarihi Dönüm Noktası

• İşçi Partisi’nin Yıllar Sonra İlk Bütçesi: 2010 yılından bu yana ilk kez bir İşçi Partisi hükümeti tarafından hazırlanan bu bütçe, Brexit, pandemi ve Ukrayna krizi gibi olayların ardından Birleşik Krallık’ın mali açıdan yeniden yapılandırılmasını hedefliyor.
• Temellerin Onarılması Söylemi: İşçi Partisi’nin vaat ettiği “temelleri onarma” hamlesi olarak tanımlanan bu bütçenin uzun vadede kamu hizmetlerine ve büyüme oranlarına katkı sağlaması bekleniyor.

Bütçeye Yönelik Eleştiriler

• Kamu Harcamalarında Sıkılaşma: Paul Johnson, bütçenin açıklanmasının ardından kamu harcamalarındaki artışın yalnızca %1,5 ile sınırlı kalmasını eleştirdi ve vergi artışlarının çok yüksek olduğunu belirtti.
• İşçi Partisi İçindeki Tepkiler: İşçi Partisi’nin sol kanadında bazı milletvekilleri, kamu harcamalarının sınırlı artışı nedeniyle sosyal hizmetlerde beklenen iyileştirmelerin yetersiz kalacağını ifade etti.

 2022 Truss Krizi ile Karşılaştırmalar: Liz Truss’ın 2022’de sunduğu ve büyük bir piyasa kriziyle sonuçlanan mini bütçeyle kıyaslandığında, Reeves’in bütçesi piyasalarda olumlu bir etki yarattı. Ancak ekonomistler ve yatırımcılar, bütçenin etkilerini değerlendirmeye devam ediyor.

Geleceğe Yönelik Beklentiler: Reeves’in açıkladığı bütçenin olumlu etkilerinin değerlendirilmesi uzun zaman alabilir; ancak bu bütçenin, Birleşik Krallık’ın mali istikrarını sağlamak ve kamu hizmetlerini güçlendirmek için atılmış önemli bir adım olduğu belirtiliyor.

NHS’e 25,7 Milyar Sterlinlik Destek

Sağlık hizmetleri (NHS) için rekor düzeyde bir fon sağlayacağını belirten Reeves, günlük sağlık bütçesine 22,6 milyar sterlin, sermaye bütçesine ise 3,1 milyar sterlin ekleme yapılacağını duyurdu. Bu bütçe ile sağlık sektöründe bekleme sürelerinin azalması, hastane altyapılarının iyileştirilmesi ve daha fazla ameliyat yapılması amaçlanıyor. Reeves, 1 milyar sterlinin sağlık tesislerindeki yıpranmış alanların onarımı için kullanılacağını, 1,5 milyar sterlinin ise hastanelerde ek yatak kapasitesi ve tanı merkezlerinin kurulmasına ayrılacağını bildirdi.

Yakıt, Alkol, Tütün ve Elektronik Sigara Vergileri

Reeves, akaryakıt vergilerini 2025 yılı boyunca artırmayacaklarını, hatta alkollü içecekler için bir vergi indirimi sağlayarak “barda biraya 1 peni indirim” yapılacağını açıkladı. Ayrıca, vaping sıvılar için 2026 Ekim’de tek tip bir vergi getirileceğini ve tütün ürünlerinde bir defalık vergi artışı yapılacağını duyurdu.

Perakende ve Eğlence Sektöründe İş Yeri Vergisi İndirimi

Perakende, konaklama ve eğlence sektöründeki işletmeler için 2025-2026 döneminde iş yeri vergilerinde yüzde 40’lık bir indirim sağlanacak.

Miras Vergisi Eşiği Dondurulması ve Konut Politikaları

Miras vergisi eşiğindeki dondurma süresi iki yıl daha uzatılarak 2030’a kadar devam edecek. Ayrıca, sosyal konut inşasına 500 milyon sterlin, yıkılmak üzere olan okulların yenilenmesine ise 1,4 milyar sterlinlik fon ayrılacak.

Özel Okul KDV Muafiyetinin Kaldırılması

Özel okullara uygulanan KDV muafiyeti 1 Ocak 2025 itibarıyla kaldırılarak devlet okullarına öğretmen istihdamı için ek gelir sağlanacak.

Bulaşıcı Hastalık Mağdurları ve Horizon Skandalı Kurbanlarına Tazminat

Reeves, enfekte kan skandalı ve Horizon skandalından etkilenenlerin tazmin edileceğini de açıkladı. Bu doğrultuda 11,8 milyar sterlin enfekte kan mağdurları için, 1,8 milyar sterlin ise Postane skandalı mağdurları için ayrıldı.

Savunma Bakanlığı’na Ek Bütçe

Savunma Bakanlığı bütçesine 2,9 milyar sterlinlik bir artış yapılacağını duyuran Reeves, Birleşik Krallık’ın NATO yükümlülüklerini yerine getirmesini sağlamak ve Ukrayna’ya yıllık 3 milyar sterlinlik destek vermek için bu ek fonun kullanılacağını belirtti.

Daha Önceden Açıklanan Diğer Önlemler

Kış Yakıt Ödeneği: Kış yakıt ödeneği, yaklaşık 10 milyon emeklinin bu vergisiz yardımdan yararlanmasını sınırlandıracak şekilde, gelir testine tabi tutulacak. Hükümet, üçlü kilit uygulaması ve Nisan ayında yapılacak devlet emeklilik zammı ile emeklilerin mali açıdan desteklenmeye devam edeceğini savunuyor.

Asgari Ücret Artışı: Nisan 2025 itibarıyla asgari ücret 21 yaş üstü çalışanlar için saat başına 12,21 sterline çıkarken, 18-20 yaş arası çalışanlar için yüzde 16,3 artışla saat başına 10 sterline ulaşacak.

NHS İçin 10 Milyar Sterlinlik Ek Bütçe: Reeves, NHS’in 6,7 milyon kişilik bekleme listesini azaltmak, yeni cerrahi merkezler kurmak ve modern tıbbi ekipmanlar sağlamak için 10 milyar sterlinlik ek bütçe ayrıldığını belirtti.

Otobüs Ücreti Sınırı: 2 sterlinlik otobüs ücret sınırı 2025 sonuna kadar 3 sterline yükseltilecek.

Yenilikçi Sosyal Konut Projeleri: 500 milyon sterlin, yeni sosyal konut projelerinin inşası için ayrılırken, 128 milyon sterlin üç yeni proje için harcanacak. Bu projelerin bir kısmında enerji verimliliğine yönelik çalışmalar yapılacak.

Yerel Hizmetlere 240 Milyon Sterlinlik Destek: İş gücünü tekrar ekonomiye kazandırmak ve sosyal yardımları azaltmak için yerel hizmetlere 240 milyon sterlinlik fon sağlanacak.

Rüzgar Enerjisi Vergisi Artışı: Petrol ve doğalgaz şirketlerinin kârlarına uygulanan vergi oranı yüzde 38’e çıkarıldı.